Bilingual: The Last Cash machine / De laatste geldautomaat



He should have known but now he saw it in black and white on the screen of the ATM. Only a few Crowns on his account and no more expectations. Just enough for a few teabags. As for the rest, sky high debts. Not just to betting shops, but also to loan sharks with ever-growing interest rates. His study at the University was already in shambles. Probably he thought he had to disappear, to immerse himself in anonymity. It was the beginning of an itinerant life as a homeless, one of approximately nine thousand that Prague counts. All this was eight years ago and for him it was a journey from heaven to hell. That was what he told us.

‘We’ are partners in the Erasmus + project ‘Raising Strong and Resilient Communities’, and we met him a few days ago in front of the Central Station. Our Czech partner had arranged a guided walk with him and he also performed as an interpreter. In our project we work with different communities, from unemployed to boat refugees. A community of homeless is absent. We were interested to hear about them.

guide 2

‘He’ is an ex-homeless and will tell us pieces of his story while he leads us along places in the neighbourhood. In the past there were more homeless people around and especially in the station, among drug dealers and thieves. There were often battles between dealers, there were violent robberies of passengers and sometimes a homeless was found dead on one of the benches in the station, probably because of a disease or malnourishment. The small park in front of the station had been called ‘Sherwood Forest’ because of the robberies; but here the thieves did not only steel from the rich.
At one point the municipality had decided to remove all benches from the station and to ban homeless people, dealers and thieves.

He remarks that you can look at life from any angle within 360 degrees, it depends from what angle you do it: looking outside at your perfect table in a warm restaurant, or looking inside with an empty stomach and blue with cold…

Many were left homeless by gambling debts, most by alcohol and drug addiction. A few lost it after being fired, a divorce, or other overwhelming events.
You can make friends on the street, he says, but you also learn that those friendships can be frail. No one was entirely to be trusted.
On the question of how he had reviewed his own situation, he answers that he had had both too much and too little time to think about himself, but enough to think about his mistakes. He says that being homeless may also lead to childlike behaviour: no obligations, no responsibility, only dependency.

Now he no longer wandered about, the contact with his former community has become less, mainly because they are always on the move and own no cell phones. Sometimes they sleep at cemeteries in abandoned family graves, sometimes in deserted morgues, or in garbage containers. He tells a macabre story about the latter: in the past it happened that a homeless in deep sleep was thrown out of his container in the garbage van and was crushed together with the waste. Garbage collectors are now obliged to check the presence of homeless in containers before they hook them to the van.

He takes us to an old section of the station from which he has a key, a hall, unlit. He has never slept here. In the pitch dark, he tells that nowadays this section is only used as the backdrop for historical films. We take photographs blindly and our flashlights illuminate stalactite-like columns, decorated with beautiful art nouveau mosaics. Some are probably designed by the famous Alphonse Mucha.

We continue walking through the city. He shows us the betting shop where he regularly came, we pass a place where homeless people come together. He walks up to a small group and gives them stuff from the large bag that he carries over his shoulder. Several nights a week he shares clothing and shoes. Especially shoes, they are important in a roaming life, especially now it when it freezes.
A little bit later we pass through another station where he shows us the cash machine that gave him the bad news years ago.

The most beautiful moments of his homeless existence were people who gave him a smile or brought along food and sometimes even treated him to the movies. In the end, his rescue had been regaining his faith and the faith of people in him as a person. A few years ago number of university students had founded an organization that ‘rents out’ ex-homeless people to tell their story to interested parties so they can earn some extra money. In a way a living library of homeless, and our guide is one of the books in it.

He works again, he is trained to be a cook and he also acts in a small theatre. He will probably have to pay his debts throughout his life; he is allowed to keep a minimum wage, what rests goes to the creditors. The interest continues to rise; it is the story of the hare that loses to the turtle. But there is hope. His case is now before the courts. A judge will decide whether his debts could be cancelled.

After a little bit more than two hours we have arrived at a square – the end point of the walk – he proudly takes out photos of him as an actor. He also points to a building in front of us: there is a statue of František Škroup, the composer of the national anthem of the Czech Republic. He quotes the title: “Where is my home?…”. I ask him where his home is. “In the village I come from, my parents’ house” he says.
We say goodbye to him. I wish him an empathetic judge and a successful career as an actor and chef.

It was only a brief visit to Prague and what I’ve seen is likely to be superficial. From the homeless I noticed two types in particular.
The on the eye ‘self-sufficient’: initially they looked like backpackers, not really shabbily dressed, often with a rolled up blanket buckled to the backpack. The only thing that distinguished them from backpackers, was that they were poking in every trashcan to fish out food or other useful stuff.

The other group is what I call ‘the pilgrims’: one encounters them in the narrow streets of the old town or for instance on the popular Karl’s Bridge. Their attitude was striking: for hours they lay motionless on their knees, bent fore over, the forehead on (or close) to their outstretched arms, eyes closed, their palms facing up. Devout pilgrims. I’ve never seen such a humble attitude, a blind surrender to the passer-by, complete atonement. Sometimes you see a dog’s head between the arms that every now and then licks the hands of the boss.
It was twelve degrees below zero.

Homeless dog

It confused me because this specific image seemed to enforce compassion. But how real is my compassion? How sincere is the attitude of the man I see bending? I cannot interrogate him on the authenticity of his attitude; I don’t even speak its language. His dog is maybe more comforting than the little money that I redeem my discomfort and doubt with. Or do I give the money for the warm-blooded comforter, the innocent dog?

I can ask our guide no longer, these questions came the day after our meeting, maybe I did not dare to ask him. I don’t know. I took the confusion back home.

I think of our guide. Which perspective do I see? And do I merely describe it or am I going to work with it?


De laatste geldautomaat – Een verhaal van een dakloze



Hij had het kunnen weten maar nu zag hij het zwart op wit op het scherm van de geldautomaat. Nog maar een paar Kronen op zijn rekening en geen verwachtingen meer. Misschien net genoeg voor een paar theezakjes. Verder alleen maar nog hoge schulden, torenhoog. Niet alleen bij de gokwinkel, maar ook bij gokbazen die al even torenhoge rente vroegen. Zijn studie aan de universiteit was al naar de knoppen. Waarschijnlijk dacht hij dat hij nu moest verdwijnen, opgaan in anonimiteit. Het was het begin van een zwervend bestaan als dakloze, één van de ongeveer negen duizend die Praag telt. Het was acht jaar geleden en voor hem was een reis van de hemel naar de hel geweest, vertelde hij ons.

Wij, partners in het Erasmus+ project ‘Raising Strong and Resilient Communities’, hebben hem een paar dagen geleden ontmoet voor het Centraal Station. Onze Tsjechische partner had een gesprek en een wandeling met hem geregeld en trad ook als tolk op. In ons project werken we met verschillende gemeenschappen, van werklozen tot bootvluchtelingen. Een gemeenschap van daklozen ontbreekt daarbij. We waren dus geïnteresseerd.

guide 2

‘Hij’ is een ex-dakloze en zal ons stukken van zijn verhaal vertellen terwijl hij ons langs plekken in de buurt zal leiden. Vroeger waren er meer daklozen rond en vooral in het station, tussen drugsdealers en dieven. Er waren vaak gevechten tussen dealers, er waren gewelddadige berovingen van reizigers en soms werd er een dakloze dood gevonden op één van de banken, waarschijnlijk overleden door ziekte of verzwakking. Het kleine park voor het station werd toen ook ‘Sherwood Forest’ genoemd vanwege de berovingen, maar de dieven beroofden niet alleen de rijken.
De gemeente had op een gegeven moment besloten om alle banken uit het station weg te halen en daklozen – net als de dealers en dieven – te weren.

Hij merkt op dat je het leven vanuit 360 graden kunt bekijken, het is maar vanuit welke hoek je het ziet: naar buiten kijken vanaf een gevulde tafel in een warm restaurant, of naar binnen kijken met een lege maag en kleumend van de kou…

Velen waren net als hij dakloos geworden door gokschulden, de meeste door alcohol- en drugsverslaving, een enkeling was door ontslag, scheiding of andere overrompelende gebeurtenissen de weg kwijt. Hij vertelt dat je wel vrienden maakt op straat, maar dat die vriendschappen ook teer zijn. Niemand is helemaal te vertrouwen.

Nu hij niet meer zwerft, is het contact met de meeste ook minder geworden, voornamelijk omdat zij altijd in beweging zijn en geen mobiele telefoons bezitten. Sommige slapen op begraafplaatsen in oude, opgegeven familiegraven, anderen in verlaten lijkenhuizen of in vuilniscontainers. Over het laatste vertelt hij een macaber verhaal: in het verleden is het voorgekomen dat een zwerver in diepe slaap uit de vuilniscontainer in de vuilniswagen terecht kwam en daar met het andere afval werd vermalen. Nu zijn vuilnismannen verplicht om de aanwezigheid van zwervers vooraf te checken.

Op de vraag hoe hij zijn eigen situatie had beoordeeld, antwoordt hij dat hij zowel teveel als te weinig tijd had gehad om na te denken over zichzelf, maar in ieder geval genoeg om over zijn fouten na te denken. Hij zegt dat dakloos zijn ook kan leiden tot kinderlijk gedrag, geen verplichtingen, geen verantwoordelijkheid, afhankelijkheid.

Hij neemt ons mee naar een oud gedeelte van het station waarvan hij een sleutel heeft, een oude hal, onverlicht. Hij heeft hier nooit geslapen. In het pikkedonker vertelt hij dat dit gedeelte alleen nog maar gebruikt wordt als decor voor historische films. We fotograferen en onze flitslichten laten zuilen zien, verlichte stalactieten, versierd met prachtige Jugendstil-mozaïeken. Sommige schijnen nog door de beroemde Alfons Mucha te zijn ontworpen.

We lopen verder door de stad. Hij laat ons het gokkantoor zien waar hij regelmatig kwam, we lopen langs een plek waar daklozen bij elkaar komen. Hij loopt naar hen toe en geeft hen spullen uit de grote tas die hij over zijn schouder draagt. Hij deelt meerdere avonden per week kleding en schoenen uit. Vooral schoenen, die zijn belangrijk in een zwervend leven, zeker nu het zo vriest.
Even verderop laat hij ons in een ander station de gokautomaat zien die hem jaren geleden het slechte nieuws vertelde.

De mooiste momenten van zijn dakloze bestaan waren mensen die hem zomaar een glimlach gaven of eten voor hem hadden meegenomen en soms zelfs op een bioscoopfilm hadden getrakteerd. Zijn redding was het hervinden van zijn geloof geweest en het geloof van mensen in hem. Een aantal studenten heeft een tijd geleden een organisatie opgericht die ex-daklozen tegen betaling aan geïnteresseerden hun verhaal laat vertellen. Een levende bibliotheek van daklozen als het ware. Onze gids is één van de boeken.

Hij heeft nu ook weer werk, hij volgt een opleiding als kok en daarnaast speelt hij ook toneel in een klein theater. Zijn schulden zal hij waarschijnlijk zijn leven lang moeten betalen, hij mag nu het minimumloon houden, de rest gaat naar de schuldeisers. De rente blijft stijgen, het is een hopeloos verhaal: de haas zal het van de schildpad verliezen. Maar er is hoop. Zijn zaak is nu voor de rechter. Die kan beslissen of zijn schuld nu als verjaard kan worden beschouwd.

Na een goede twee uur staan we op een plein  – het eindpunt van de wandeling – en laat hij ons trots foto’s van hem als acteur zien. Hij wijst op een gebouw met een standbeeld: František Škroup, de componist van het volkslied van Tsjechië. Hij citeert de titel: “Waar is mijn huis?…”. Ik vraag hem waar zijn huis is. “In het dorp, bij mijn ouders”, zegt hij.
We nemen afscheid van hem. Ik wens hem een empathische rechter en een glansrijke carrière als acteur én chef.

Het was maar een kort bezoek aan Praag en wat ik heb gezien is waarschijnlijk maar oppervlakkig. Van de daklozen waren mij twee typen in het bijzonder opgevallen.
De op het oog ”zelfredzamen’: ze zagen er in eerste instantie uit als backpackers, net niet sjofel gekleed, vaak met een opgerolde deken vastgegespt aan de rugzak. Het enige wat hen van backpackers onderscheidde, was dat zij in elke vuilnisbak aan het porren waren en er soms eten of iets anders eruit visten.

De andere groep noem ik ‘de pelgrims’: zij waren niet talrijk en waren te vinden in de smalle straten van de oude stad of op de Karlsbrug. Opvallend was hun houding: urenlang roerloos op de knieën, ver voorover gebogen, het voorhoofd op de gestrekte armen, de ogen gesloten de handpalmen naar boven. Als diepgelovige pelgrims. Ik heb nog nooit zo’n deemoedige houding gezien, een blinde overgave aan de voorbijganger, een dramatische boetedoening. Soms zie je een hondenhoofd tussen de armen dat af en toe aan de handen van de baas likt.
Het was twaalf graden onder nul.

Homeless dog

Het verwarde mij omdat dit beeld compassie haast afdwingt. Maar hoe echt is mijn compassie? Hoe oprecht is de houding van de man die ik zie buigen? Ik kan hem moeilijk over echtheid van zijn houding ondervragen, ik spreek niet eens zijn taal. Zijn hond is voor hem misschien meer troost dan het beetje geld waarmee ik mijn onbehagen of twijfel afkoop. Of geef ik het geld voor de warmbloedige trooster, de onschuldige hond?

Het zijn vragen die ik onze gids niet meer kan stellen, ze kwamen daags na onze ontmoeting, misschien durfde ik ze ook niet te stellen. Ik weet het niet meer. Ik nam de verwarring mee naar huis.

Ik denk aan onze gids. Welk perspectief zie ik? En beschrijf ik het alleen of ga ik ermee aan het werk?





[bilingual] The Nurse and the Motorbyke / De verpleegster en de motor

Emotion, change and storytelling



It’s always nice to leaf through older notes (done while reading) to find issues that are worth considering. This is what I re-discoverd lately in one of my Moleskins…

In a variation of a quote by Gabriel (1999, 2004, p.213)1, the work of narrative practitioners involves assessing and managing other people’s emotions as well as their own. Gabriel talks about the term ‘emotional labour’ used by Hochschild (1983 in Gabriel). In the case of the practitioner it might involve “diagnosing whether the other’s emotion is real and serious and / or if he or she is using techniques to defuse or redirect it.”

Emotion is recognized as a key behaviour feature in our daily life and work (Gabriel), and the roles we play within these domains. It is also recognized as survival tool: when we give ‘the unknown’ (data) a name, it becomes a symbol of meaning (Jung, in Gabriel).

Emotions can be attached to objects, people, animals, art, situations, events, sounds, smells and eventually memories of all that. Even a quick glance at something or someone passing in the street can evoke an emotion. Emotions deliver meaning and that attaches them to stories, all of them involving cause – transformation – effect: a learning experience, inspiration etc.; storytelling helps us to express, explore, discover, interpret and give meaning and sense.

In daily life, these are often personal stories, the ones with (and in) which we define ourselves, with which we construct our identity, give meaning and sense to our lives. And often we connect them to our personal values and virtues, our emotional qualities, less often to our vices. They help us to survive, believe in ourselves, in our own ‘truth’. They also help us to explain our emotions. But, emotions can be unstable and change in a sudden, e.g. from conciliatory to angry. Then again, change means action, and where there is action, there is a story…

Social constructivists (Goffman, in Gabriel 2004) suggested that social actors learn to experience feelings appropriate to social settings. Also, that emotions of others can amplify emotions in ourselves, for instance collective sadness can evoke sadness even when we were not sad a moment ago. A constructed, learned emotion experienced as ‘real’ seems plausible. Still, going back to personal stories, a memory (story) connected to that specific situation could also evoke a transition to a ‘truly’ felt emotion.

Looking at emotions attached to professional work, there is some deviation to observe. According to Gabriel (2004) different occupations require different emotional displays or ‘performances’ (and obligations), taking constructed identities even further. Examples would be: nurses must show care and affection, sports coaches enthusiasm and drive, racing drivers courage and ruthlessness and narrative practitioners… empathy, respect?

When we talk of public displays and performances, surely emotion-evoking stories of ‘virtues in action’ will be attached to those, confirming these qualities and our perception of – and positive emotions towards – the professional. We want to be able to believe. Stories provide that, too.

Until we learn that the nurse is a short-tempered, ruthless driver…

In short, emotions give certain meanings. Until we feel betrayed and react emotionally. It’s recognizable, isn’t it?

1) Yannis Gabriel, Organizations In Depth – The Psychoanalysis of Organizations, 2004


De verpleegster en de motor

Emotie, verandering en storytelling



Het kan soms geen kwaad om door oudere aantekeningen (bijvoorbeeld tijdens het lezen van een boek) te bladeren. Men kan daarbij waardevolle informatieve herontdekken. Zo bladerde ik laats weer door één van mijn Moleskines…

Als een variatie op een quote van Gabriel (1999, 2004, p. 213) houdt het werk van een narratieve professional zowel het inschatten en ‘managen’ van de emoties van anderen in als ook dat van de eigen emoties. Gabriel noemt het ‘emotionele arbeid’ een term die Hochschild (1983, in Gabriel) gebruikte. In het geval van de professional zou dat kunnen inhouden “dat men diagnosticeert of de emotie van de ander serieus en waarachtig is en/of hij of zij technieken gebruikt om ze ‘onschadelijk te maken’ of herziet.”

Emotie wordt in ons dagelijkse leven erkend als een belangrijk gedragskenmerk (Gabriel) als ook de rollen die wij in dit domein vervullen. Emoties worden óók erkend als een middel om te overleven: wanneer wij ‘het onbekende’ (= data) benoemen, krijgt het een (symbolische) betekenis.

We hechten emoties aan objecten, personen, dieren, kunst, situaties, gebeurtenissen, geluiden, geuren etc en alle herinneringen die daarmee verbonden waren. Zo kan zelfs een korte blik naar dingen of mensen onderweg kan al een emotie oproepen. Emoties leveren betekenis en dat verbindt hen aan verhalen, allen verbonden door oorzaak – transformatie – gevolg: een leerervaring, een inspiratie enzovoort. Verhalen helpen ons met verwoorden, onderzoeken, ontdekken, interpreteren en geven betekenis en zin.

In ons dagelijkse leven zijn dat vaak persoonlijke verhalen, die verhalen waarmee (en waarin) wij onszelf omschrijven, waarmee wij onze identiteit construeren, waarmee wij zin en betekenis aan ons leven geven. En vaak koppelen we ze aan onze warden en deugden, onze emotionele kwaliteiten, en minder vaak aan onze ondeugden en fouten. Ze helpen ons om te overleven, in onszelf te geloven, in onze individuele ‘waarheid’. Ze helpen ons ook onze emoties te verklaren. Echter, emoties kunnen instabiel zijn en plotseling veranderen, bijvoorbeeld van verzoenend naar woedend. Maar ook dit is ‘waar’: waar verandering is, is actie, en waar actie is, is er ook een verhaal…

Sociaal-constructivisten (Goffman, in Gabriel) suggereren dat maatschappelijke actoren leren om gevoelens passend bij een situatie te ervaren of emoties passend bij een situatie te tonen. Het kan ook gebeuren dat emoties van anderen emoties in onszelf kunnen versterken. Denk aan collectieve bedroefdheid die ons bedroefd kan maken waar we dat een kort moment daarvoor nog niet waren. Een geconstrueerde, geleerde emotie die als ‘echt’ ervaren wordt, is dus goed mogelijk. Wat ook kan, is dat we ons een persoonlijk verhaal herinneren van een soortgelijke situatie en daardoor makkelijker de overgang naar een ‘waar’ gevoelde emotie maken.

Wanneer we naar emoties kijken die verbonden zijn aan professioneel werk, kunnen we afwijkingen constateren. Gabriel (2004) stelt dat verschillende beroepen verschillende emotionele ‘uitvoeringen’ (en daarbij behorende verplichtingen) kunnen laten zien, waarbij het concept ‘geconstrueerde identiteit’ weer naar een ander plan wordt getild. Voorbeelden: verpleegsters laten zorg en affectie zien, sportcoaches enthousiasme en gedrevenheid, Formule 1 coureurs moed en meedogenloosheid en narratieve professionals… empathie, respect?

Wanneer we naar hun zichtbare handelingen kijken, zullen er emotie-opwekkende verhalen van ‘deugden en/of waarden in actie’ aan worden verbonden die deze kwaliteiten in onze beleving bevestigen. En natuurlijk onze positieve gevoelens naar de professional versterken. We willen kunnen geloven en verhalen voorzien daarin.
Totdat we erachter komen dat de verpleegster een meedogenloze motorrijdster is…

Kort gezegd: emoties geven bepaalde betekenissen. Totdat wij ons bedrogen voelen en emotioneel reageren. Herkenbaar, nietwaar?

1] Yannis Gabriel, Organizations in Depth – The Psychoanalysis of Organizations, 2004



Metamorphosis / Metamorfose – bilingual

It happened during a lunch with a colleague. They were sitting on a sunlit restaurant terrace on the border of a village. A warm scent of freshly cut grass from the meadow on the other side of the road was blowing towards them. He felt unrest, a strange, slightly nauseous excitement. His colleague was a black silhouette against the backlight, he could not understand what the other said, the words buzzed like slow insects around his head. He tried to concentrate.

And suddenly there was that horse in the meadow. He felt that it looked at him, even more, it urged him, it compelled him to get up. He left the table without a word and crossed over to the meadow where the animal stood, motionless. His heart beat fast and unsteady, he felt his stomach contract. An indefinable pain – or was it desire? – welled up inside him. With each step recognition grew but also a sense of remorse. It had taken too long.

He climbed over the fence. “Here you are,”, The Horse said. He recognized her: his grey mare in her best years, also his best years. He could not utter a word; he could only embrace her neck and bury his face in it. He felt the strong neck muscles and he inhaled her spicy scent. After a few moments he looked into her observing and at the same time comforting eyes and slowly stroked her flanks.
“Where have you been so long?” he asked.
“I had to wait until you were looking for me. Come, we can leave now.”

He grabbed her withers and mounted her. She turned around into the meadow that had become a landscape with rolling hills that stretched out to the horizon. The restaurant, the terrace, the fence and the road behind him had vanished. The air resonated blue above them. It was so hot that his clothes seemed to melt away. He was naked now on her back and he felt her warmth against his thighs and calves, he felt her strength flow in his legs when she started to trot. An intense faith in that strength took possession of him. He looked down and saw that his legs were fusing with her body, they had grown the same shiny coat, and he smiled. “Go on, please”, he thought.

They went into canter now and when they were ascending the first hill, he felt the steady beat of her heart take over his heart rate, he felt how the powerful bellows of her lungs took over his lungs until they were breathing as one. Her gentle mind brought peace to his.  Now his torso was covered with silver shiny hair as well and his muscles, their muscles, felt stronger than ever. So strong that they took on the last part of the hill in full gallop, bucking. “I truly live, finally”, they thought in harmony and with a new voice. On the top of the hill they stood still and realized that they had become one. Healthy, wild, and free.

The centaur stomped the ground with his hooves and let the ground vibrate until it thundered, stretched out his powerful arms to the sky and burst out in whinnying laughter.


(One of the most empowering dreams I’ve ever had)

picture: Scott Eaton Studios –


Het gebeurde tijdens een lunch met een collega. Ze zaten op de zonovergoten terras aan de rand van een dorp. Warme lucht met de geur van vers gemaaid gras waaide over van het weiland dat aan de andere kant van de weg lag. Hij voelde onrust, een vreemde, licht misselijk makende opwinding. Zijn collega was een zwart silhouet in het tegenlicht. Hij verstond niet wat de ander zei, de woorden zoemden als trage insecten om zij hoofd. Hij probeerde zich te concentreren.

En toen stond er opeens dat paard in het weiland. Hij voelde dat het naar hem keek, sterker nog, het ontbood hem, het verplichtte hem om op te staan. Hij verliet de tafel zonder een woord te zeggen en stak over naar het weiland waar het dier roerloos stond. Hij voelde zijn hart hard en onzeker kloppen,  zijn buik trok samen, een onbestemde pijn – of was het verlangen? – welde in hem op. Met elke stap groeide ook de herkenning en een gevoel van wroeging. Het had te lang geduurd.

Hij klom over het hek. “Daar ben je dan”, zei het paard. Hij herkende haar: zijn grauwschimmel merrie in haar beste jaren, ook zijn beste jaren. Hij kon niets zeggen, alleen haar hals omklemmen en zijn gezicht erin begraven. Hij voelde de krachtige nekspieren en hij ademde de kruidige geur diep in. Na enkele momenten keek hij in haar observerende en tegelijk troostende ogen en streek streek langzaam over haar flanken.
“Waar was je zo lang?” vroeg hij.
“Ik moest wachten tot jij me zocht. Kom, we kunnen gaan.”

Hij pakte haar schoft vast en sprong op haar rug. Zij keerde om en liep het weiland in dat een glooiend landschap werd en zich uitstrekte tot de horizon. Het restaurant, het terras, de weg achter hem, het hek bestonden niet meer. De lucht zinderde blauw boven hen. Het was zo heet dat zijn kleren leken te smelten. Hij zat nu naakt op haar rug en voelde haar warmte tegen zijn dijen en kuiten, voelde haar kracht in zijn benen stromen toen zij begon te draven. Een intens vertrouwen in die kracht nam van hem bezit. Hij keek omlaag en zag dat zijn benen met haar lijf versmolten, dezelfde glimmende vacht hadden gekregen en hij glimlachte. “Ga door, alsjeblieft”, dacht hij.

Ze galoppeerden nu en toen ze de eerste heuvel opklommen, voelde hij de rustige slag van haar hart zijn hartslag overstemmen, voelde hij hoe de krachtige blaasbalg van haar longen zijn longen overnamen totdat zij één waren. Haar zachtaardige geest bracht rust in de zijne. Zijn buik en borst waren nu ook bedekt met zilver-glanzende haren en zijn spieren, hun spieren, voelden sterker dan ooit. Zo sterk dat zij het laatste stuk van de heuvel in vol galop namen, bokkend van plezier. “Eindelijk leef ik”, dachten ze in harmonie en met een nieuwe stem. Op de top van de heuvel stonden ze stil en realiseerden zich dat zij nu één waren geworden. Gezond, wild en vrij.

De centaur stampte met zijn hoeven en liet de grond donderend trillen, strekte zijn krachtige armen naar de hemel en lachte hinnikend.


(Eén van de meest krachtgevende dromen die ik ooit heb gehad)

foto: Scott Eaton Studios –


[bilingual] Just another Patient’s Story / Zomaar een patiëntenverhaal

When he woke up he remembered immediately that he had an appointment with the doctor. He got up and got dressed. He checked his watch and concluded that he still had ample time. He walked downstairs and into the street where he noticed that he was in a city that resembled a city from his childhood. It was a typical Middle-European city, with 19th century buildings in neo-Baroque and neo-Renaissance style; some of them dark grey from air pollution.

He walked out of the street, arrived at the corner and crossed the next street. He heard a tram pass behind him and he felt that it was painted red, and he hesitated for a moment. But he continued his way. It seemed very similar to the route to his old primary school. Turning right and left around the odd corners, passing along small parks and walking under trees that might have been linden-trees.

He recognized that he had started to walk faster and at a certain moment he decided to run, not because he was in a hurry but because he suddenly felt like running. He felt strong and sassy and he was a bit annoyed by groups of people that he had to evade; they slowed him down. He ran faster and faster and he felt exhilarated.

During a long stretch between buildings that rose up like steep mountain slopes to his left and right, he saw a jogger before him, easy going. He was a middle-aged man of average length. The moment he passed the jogger he saw that he also had an average face that smiled at him. The jogger touched the man’s arm:
“Easy now. Look how I’m doing it, why not try that?”
“But I feel great and I’m almost there. I can see the building…”
And the man sprinted away.

Shortly after he felt two hands on his hips, almost tender. It was the jogger who had caught up with him surprisingly quick.
“Easy,” he said once more, “find your balance, one-two, one-two…”
The man was slowed down slowly. The touch of the other’s hands felt comfortable. The man recognized the building and stopped.
“I’m there.”
“Yes, you are there,” said the friendly voice.
The man felt tranquil and pleasurably tired and closed his eyes.
And then I woke up.

I have told you a dream as it happened. How close can a dream come to life? Had I left a nightmare behind with it?
Two months before I had discovered a blob the size of a walnut in my neck and after an operation I had been diagnosed with malign lymphoma. To cut a long story short: I had all the luck. It was a very rare variant of Hodgkin lymphoma, in its early phase, slowly growing and very treatable. I had no pain. Moreover, all scans showed that it had ‘just’ been a local tumour. There will be a small number of mild radiations for precautionary reasons. And that’s it. Business as usual? Of course not. New life, new energy. Hooray.

In the real world, I was surrounded by the care of my wife and the good wishes from my friends.
Except for the dream:  if anything, it might have showed me how I had truly (and maybe self-centred) acted, starting from the bad news. Also, it possibly showed me how a friend – a medical specialist – had accompanied me in a friendly and empathic way, had advised me and had understood my feelings. An understanding doctor, what more can a patient wish? Because from the moment you step into a hospital you stop being an individual, you have become a patient, a number, a barcode, one of many, vulnerable, ignorant, merely another link in the chain of the health system.

And if I look at the dream differently it might have showed me that death can catch up with you easily and unexpectedly, however well you try, how much fun you may have, sometimes in an even friendly, painless but nevertheless convincing manner. It might result in giving in or giving up surprisingly easy.
And who were the groups of people in my way? How strong are childhood memories in processing a trauma?
I’m telling just a small part of the recent past, I have asked myself a number of questions, I could answer some and my imagination did not fail me. I could think of dozens of scenarios, all of them possible stories.

I’m working with stories and for some time I follow stories of patients, doctors, nurses and other caregivers. For a short time I was in the centre of that myself.
I think (actually I’m quite sure) that it pays for caregivers to have a dialogue with patients and listen to their experiences before, during and after their treatment. There is no such thing as the ‘average patient’, there is no ‘average human being’, there is no ‘average treatment’. I think it’s time that policy makers, health care providers, health insurance companies and pharmaceutical companies realize that and show some esteem for that. I believe that all can learn from that, not only because quality must be sustained, but also (and equally important) because it can lead to more effective and efficient treatment. Patients, doctors, nurses, family caregivers… they are all experience experts. All of them do emotional work. They have a tough job that deserves respect. Where there are emotions, there are stories. They deserve to be listened to.

Finally: if life is a dream (as Calderón de la Barca describes it), then maybe dreams teach us – like stories – how we should live our lives. I wish you a healthy life and healthy stories.

Literature tips:
How doctors think – Jerome Groopman, M.D. (2008)
Every Patient Tells a Story – Lisa Sanders, M.D. (2009)
Embodied Narratives – eds. Laura Formenti, Linden West & Marianne Horsdal (2014)
[Dutch] Sterke verhalen uit het ziekenhuis – Rapport Rathenau Instituut (2014)


Zomaar een patiëntenverhaal

Toen hij wakker werd, schoot hem te binnen dat hij een afspraak had met de dokter. Hij stond op, kleedde zich aan en zag op zijn horloge dat hij nog genoeg tijd had. Hij liep naar beneden en stapte naar buiten. Hij zag dat hij zich in een stad bevond die sterk op een stad uit zijn kindertijd leek, een typisch Midden-Europese stad. Hoge 19e eeuwse gebouwen in neobarok- en neorenaissancestijl, sommige grauw door de luchtvervuiling.

Hij wandelde de straat uit, kwam bij de hoek en stak over. Hij hoorde een tram achter hem langs rijden en voelde dat zij roodgekleurd was en hij aarzelde even. Daarna vervolgde hij zijn weg die sterk leek op de route naar zijn oude basisschool. Steeds weer een hoek om, langs kleine parken en onder bomen die linden konden zijn.

Hij merkte dat hij steeds sneller wandelde en op een gegeven moment begon hij te rennen, niet omdat hij haast had maar omdat hij er opeens ontzettend zin had om te rennen. Hij voelde zich sterk en energiek en ergerde zich een beetje aan groepen mensen die zijn loop afremden. Hij begon steeds harder te rennen en het voelde heerlijk.

Op een lang stuk tussen gebouwen die als bergwanden links en rechts oprezen, zag hij een jogger voor zich, rustig lopend, een man van middelbare leeftijd en van gemiddelde lengte. Toen hij op het punt was om hem te passeren, zag hij dat de jogger ook een gemiddeld gezicht had. Die glimlachte naar hem en pakte hem even bij de arm: “Rustig maar, kijk maar, zo kan het ook…”
“Maar ik voel me lekker en ik ben er bijna, ik zie het huis al…”
De man rende door.

Kort daarna voelde hij twee handen op zijn heupen, bijna teder. Het was de jogger, die hem verbazend snel had ingehaald.
“Rustig,” zei hij, “in balans blijven, een-twee, een-twee…”
De man werd daardoor langzaam afgeremd. De handen van de ander voelden wel prettig. Hij herkende het gebouw en stond stil.
“Ik ben er.”
“Ja, je bent er,” zei de vriendelijke stem.
De man voelde zich rustig en prettig moe en sloot zijn ogen.
Toen werd ik wakker.

Dit was de droom zoals ik hem ervoer. Hoe dichtbij kan een droom bij het leven komen? Had ik daarmee een dreigende nachtmerrie achter mij gelaten?
Twee maanden daarvoor werd een zwelling ter grootte van een walnoot uit mijn hals geopereerd en werd er een kwaadaardig lymfoom gediagnosticeerd. Om een lang verhaal kort te maken: ik had alle geluk van de wereld. Het bleek een zeldzame Hodgkin variant, in de eerste fase, traag groeiend en goed te behandelen. Ik had geen pijn. Bovendien lieten scans zien dat het ‘slechts’ een lokaal probleem was geweest. Uit voorzorg zullen er een beperkt aantal lichte bestralingen volgen. En dat is het dan. Business as usual? Natuurlijk niet. Nieuw leven, nieuwe energie. Hoera.

In de echte wereld was ik omringd met de zorg van mijn vrouw en de goede wensen van mijn vrienden.
Maar de droom liet mij zien hoe ik vanaf het slechte nieuws echt (en misschien egocentrisch) had gehandeld. Misschien wilde hij mij ook laten zien hoe een vriend – een medisch specialist – mij op een vriendelijke en empathische manier begeleidde, mij adviseerde en mijn gevoelens begreep. Een begrijpende arts, wat kan een patiënt zich beter wensen? Want op het moment dat je het ziekenhuis binnenstapt met een probleem, ben je geen individu meer, je bent patiënt, met een nummer, een streepjescode, één van de velen, onwetend, kwetsbaar, een radertje in het zorgsysteem.
De droom wilde misschien ook laten zien dat de dood jou kan inhalen, onverwachts, hoezeer je ook je best doet, hoeveel plezier je ook kan hebben, op een vriendelijke, pijnloze maar o zo overtuigend manier. En dat je dan verrassend bereid bent om toe te geven of op te geven.
En die groepen mensen, wie waren dat? En hoe sterk zijn je jeugdervaringen in het verwerken van een traumatische ervaring?
Ik vertel hier slechts een klein deel van de afgelopen periode, ik heb mijzelf veel vragen gesteld en antwoorden gegeven en mijn verbeelding liet niets te wensen over. Ik kon tientallen scenario’s bedenken, allemaal mogelijke verhalen.

Ik werk met verhalen volg al geruime tijd patiëntenverhalen, artsenverhalen en verhalen van verplegers en verzorgers. Nu zat ik er voor korte tijd zelf middenin.
Ik denk (ik weet bijna zeker) dat het loont om als zorgverlener gesprekken met patiënten te voeren om hun ervaringsverhalen vóór, tijdens en na hun opname of behandeling aan te horen. Ik denk ook dat zorgaanbieders, verzekeraars, gemeenten en beleidsmakers daar meer rekening mee moeten houden. Ik ben ervan overtuigd dat allen ervan kunnen leren, niet alleen vanwege de kwaliteit die moet blijven, maar vooral en juist omdat het tot effectievere en meer efficiënte behandelingstrajecten kan leiden. Patiënten, artsen, verpleegkundigen, mantelzorgers: het zijn ervaringsdeskundigen. Voor allen is het emotioneel werk. Zwaar werk dat respect verdient. Waar emoties zijn, daar zijn verhalen en die verdienen het om beluisterd te worden.

Tenslotte: als het leven een droom is (zoals Calderón de la Barca het beschrijft), dan leren dromen ons  – net als verhalen – misschien hoe wij het leven horen te leven. Ik wens jou een gezond leven.

Boeiende literatuur:
How doctors think – Jerome Groopman, M.D. (2008)
Every Patient Tells a Story – Lisa Sanders, M.D. (2009)
Embodied Narratives – ed. Laura Formenti, Linden West & Marianne Horsdal (2014)
Sterke verhalen uit het ziekenhuis – Rapport Rathenau Instituut (2014)

Planet Desire (part 2) / Planeet Verlangen (deel 2)


I was about ten years young and we had been tinkering for some time, at least, when he had the time. It had always been his initiatives, tinkering ‘together’ was relative: he actually enjoyed most of being busy with it by himself. I was the admiring sorcerer’s apprentice who was allowed to do the rough work.
But did we make beautiful things! Model ships, from yachts to classic three-mast warships, kites with artistic long tails and model airplanes. We built gliders that we let soar from a hill in the ‘Prater’, Vienna’s largest public park.

We had just started a bigger project when I got the mumps, which meant quarantine. The long waiting days passed sullenly.
The last day of the ordeal, and the door to the large bedroom I normally shared with my brother opened. And there he stood with a giant white glider in his hand, two meters wingspan, made from balsa wood and harnessed with velum, as light as a feather. He let it go with a light movement of his wrist and there it came towards me, with a majestic slowness, perfectly balanced, until it landed on my bed. I was speechless with happiness.

When I had recovered we continued to our hill in the Prater to do more test flights. Not too long after that we went to the Alps for a long weekend and we climbed up a mountain, I don’t remember which one. I have to say this: the love for mountains, hiking, calm, free spaces and  (individual) freedom I owe to my father. At that time sporting ambition was another issue and of course he was the first to reach the summit. That was another trait: he could not wait.

I carried the glider’s hull in my rucksack, he carried the wings. It was a splendid day, airless, even on the summit. Before us a deep valley stretched to a hazy distance. We had put the glider together and I stood there and held it, my arm stretched above me. We had talked it through but I had a hard time letting it go. I looked to my father. He winked at me, and when he nodded I let go of the glider.

After a short dive it stabilized into its glide and departed slowly. It seemed almost arrogant, indifferent, singly interested in the aesthetic of its flight. I don’t remember how long we have been sitting on the summit enjoying the beauty of this majestic glide. I was proud and a little sad. Now and then we lost sight of it, but then we saw the white wings hopefully lighting up again in the afternoon sun. And then the moment when it was lost for good in the far haze.

This is a moment with my father that I have never forgotten and this was the story I told at his funeral. I also told that he had left our family for another woman a year or so after this glorious moment. Just like that. He disappeared from our lives without an explanation. We were only able to follow his life from a far distance without contact. Many years later – when I was a father myself – came a reunion. It took a lot of conversations, good ones and bad ones, until there was reconciliation. The roles were redistributed; father and son became friends and could enjoy this late friendship. I am at peace with that and I know that he was, too.

You haven’t asked for this story but I am grateful that you have read it. Thank you.



Planeet Verlangen (deel 2)

Ik was ongeveer tien jaar en we hadden al een tijd samen geknutseld, tenminste, als hij tijd er voor had. Het waren wel altijd zijn initiatieven geweest en ‚samen’ knutselen was relatief: eigenlijk genoot hij ervan om zichzelf bezig te houden. Ik was de bewonderende tovenaarsleerling die het grove werk mocht doen.
Maar wat hebben we mooie dingen gemaakt: modelschepen, van zeiljachten tot spectaculaire driemasters, vliegers met kunstige lange staarten en modelvliegtuigen. We bouwden zweefvliegtuigen die we vanaf een heuvel in het Weense Prater glijvluchten lieten maken.

We waren net aan een groot project begonnen toen ik de bof kreeg. Dat betekende quarantaine. De dagen duurden lang.
Op de laatste dag ging de deur naar de grote slaapkamer die ik gewoonlijk met mijn broer deelde open. En daar stond hij met een reusachtige witte zweefvlieger, twee meter spanwijdte, van balsahout bespannen met perkamijn, vederlicht. Hij liet hem zachtjes gaan en daar kwam hij aanvliegen, met een majestueuze traagheid, perfect uitgebalanceerd, tot hij op mijn bed landde. Ik was sprakeloos van geluk.

Toen ik weer beter was, gingen we weer naar onze heuvel in het Prater om testvluchten uit te voeren. Niet lang daarna waren we een weekend in de Alpen. We beklommen samen een berg, ik ben vergeten welke. Ik moet nog zeggen dat ik mijn liefde voor bergen, bergwandelingen, voor stilte, vrije ruimte en vrijheid (ook de individuele) aan mijn vader te danken heb. Toen kwamen er nog sportieve ambities bij en natuurlijk was hij als eerste bij de top. Zo was hij ook, hij kon niet wachten.

In mijn rugzak droeg ik de romp van de zweefvlieger, hij had de vleugels meegenomen. Het was een schitterende dag, windstil, zelfs hier op de top. Voor ons zagen we een diep dal dat zich uitstrekte tot een heiige verte. We hebben de vlieger in elkaar gezet en daar stond ik toen en hield hem omhoog. We hadden alles goed doorgesproken maar ik had moeite om afscheid te nemen. Ik keek naar hem. Hij gaf mij een knipoog en toen hij mij toeknikte, liet ik zweefvlieger los.

Hij begon aan een korte duikvlucht, stabiliseerde zich snel en nam afscheid van ons. Hij leek bijna arrogant, ongeïnteresseerd, alleen bezig met de esthetiek van zijn eigen vlucht. Ik weet niet meer hoe lang wij daar boven hebben gezeten en genoten van die glijvlucht. Ik was trots en een beetje bedroefd. Af en toe verloren we hem uit het oog maar dan lichtten de witte vleugels weer even hoopvol op in de middagzon. En toen het moment dat hij in de verre mist echt verdwenen was.

Dit was een moment met mijn vader dat ik nooit vergeten ben en het was het verhaal dat ik op zijn begrafenis vertelde. Wat ik ook vertelde was dat hij een jaar na dat moment ons gezin verlaten had, zomaar, voor een andere vrouw. Hij verdween uit ons leven zonder uitleg. We hebben uit de verte nog ontwikkelingen kunnen volgen. De vergelijking met de verdwijnende zweefvlieger lag dus voor de hand. Pas vele jaren later – ik had al zelf kinderen – kwam de hereniging. Na vele gesprekken – goede en kwade – ook de verzoening. De rollen werden herverdeeld, vader en zoon werden vrienden en konden van de vriendschap genieten. Ik heb er vrede mee en hij had dat ook.

Je hebt er niet om gevraagd, maar toch dank als je tot hier hebt gelezen.


Planet Desire / Planeet Verlangen [bilingual post]

valleyThe moment I heard that he had died, I started to think of the message that I wanted to give him and with him the family, friends and acquaintances. How could I describe him, speak the truth and still do him right? When in doubt, choose a poem: the first that came up when thinking of him was ‘Touch me’ by Stanley Kunitz. I re-read it and it moved me once again, it always does. But no, not for this occasion. Still, the poem stirred a strong memory, a moment when he had shined for me. I chose to tell a story at the funeral that connected to that moment. In fact, I strongly felt I had to tell exactly that story.

But only a few days later, I felt the urge to read the poem once more. And as so often before, I was stopped by these lines (listen to the poem once more if you like):
What makes the engine go?
Desire, desire, desire.

Desire, the discovery and the exploration of desire. A vast domain, a primeval power which drives our thinking and acting and which confronts us with the consequences. A planet with a light and a dark side and a twilight zone. The desire to survive (does it start with that?), to belong, to care, to be loved, the desire for another. The desire to be heard, to be seen, to sing, to dance, to write, to tell a story. The desire to dominate, to take revenge, to hurt, to manipulate, the desire for power. The desire to be anonymous, to disappear, to die. The desire to believe, to convert, to abdicate… How much desire can you add? Think of Desire. Where do you stand right now on that planet? And what kind of desires doom up before you?

One can’t stem the flow of Desire. However, Desire is not Fate, we have choices as to where we want to move. I stood at the point of the desire for that one moment with my father. An unforgettable moment that was worth a story. So at that moment I chose for the desire to connect and to share.
One day, a long time ago, a father and his son climbed a mountain. In their rucksacks they carried parts of a glider…

valleyPlaneet Verlangen

Toen ik had gehoord dat hij overleden was, kon ik niet anders dan denken aan welke boodschap ik hem – en daarmee de familie, vrienden en bekenden – wilde meegeven. Hoe kon ik hem beschrijven, hem recht doen en toch de waarheid spreken? Bij twijfel een gedicht: het eerste dat bij mij opkwam, was ‘Touch me’ van Stanley Kunitz. Ik herlas het en het ontroerde mij weer, zoals altijd. Maar nee, niet voor deze gelegenheid. Toch rakelde het gedicht een sterke herinnering op. Een moment waarop hij voor mij had geschitterd. Ik koos ervoor om tijdens de begrafenis een verhaal met betrekking tot dat moment te vertellen. Sterker nog, ik moest precies dat verhaal vertellen.

Maar enkele dagen later voelde ik de drang om ‘Touch me’ opnieuw te lezen. En zoals eerdere keren bleef ik bij deze regels hangen (als je wilt, luister nog eens naar het hele gedicht):
What makes the engine go?
Desire, desire, desire.

Verlangen, de ontdekking en de verkenning van verlangen. Een reusachtig domein, een oerkracht die ons denken en handelen stuurt en ons met ons handelen confronteert. Een planeet met een licht- en een schaduwzijde en het schemergebied ertussen. Het verlangen om te overleven (begint het daarmee?), om erbij te horen, om te helpen, om geliefd te worden, het verlangen naar een ander. Het verlangen om gehoord te worden, gezien te worden, om te zingen, te dansen, te schrijven, een verhaal te vertellen. Het verlangen om te domineren, wraak te nemen, te kwetsen, te manipuleren, naar macht. Het verlangen om anoniem te zijn, te verdwijnen, te sterven. Het verlangen om te geloven, om te bekeren, om af te zweren… Hoeveel verlangen kun jij toevoegen? Denk eens aan Verlangen. Op welke plek van die planeet sta jij op dit moment? En welke verlangens zie jij voor je?

Verlangen is niet te stelpen. Echter, Verlangen is niet het Noodlot, we kunnen kiezen waar we gaan.
Ik was op de plek van het verlangen naar dat ene moment met mijn vader. Een onvergetelijk moment dat een verhaal waard was. Daarom koos ik voor het verlangen naar verbinden en delen.
Op een dag, lang geleden, beklommen een vader en zijn zoon een berg. In hun rugzakken droegen ze delen van een zweefvlieger…

[bilingual] Big Data en storytelling: zinvol of zinloos? / Big Data and storytelling: sense-making or senseless?

Data EarthVorig jaar las ik een artikel in De Groene Amsterdammer. Het ging over het NSA schandaal en het misbruik van Big Data door geheime diensten en overheden. Er is genoeg over geschreven en er wordt nog steeds genoeg over geschreven. Maar iets uit dat specifieke artikel kwam terecht in een van de kleine laatjes van mijn geheugen. Toen ik laatst een stuk over Facebook likes, like mining en like farming las in De Correspondent, ging dat laatje open. En als de vraag “Wat heeft Big Data te maken met storytelling?” opborrelt, wacht even…

Dark Side en Bright Side
De inhoud van het laatje was als volgt: een hoogleraar (het lukt mij niet om zijn naam te achterhalen) werd in dat artikel geciteerd. Ik herinner mij dat het ging over twee kanten van Big Data. Één was de donkere, controlerende en paranoïde kant die we allemaal ervaren, de andere kant van Big Data kon ook anders worden geïnterpreteerd: zij onthult structuren en wederkerende patronen, zij is een spiegel voor ons gedrag als gemeenschappen en maatschappij in het groot. Een reflectie die ons iets kan leren. En ik dacht:
ook hier zijn er weer twee kanten. Aan de ene kant zijn er de verhalen die dezelfde functie hebben, zij onthullen structuren en patronen, zij spiegelen ons gedrag, zij nodigen uit tot reflecteren en we kunnen ervan leren. De andere kant is dat wij verhalen gebruiken om anderen te beïnvloeden en te controleren, verhalen met valse beloftes (marketing?) of haatverhalen (pesten, politiek) zijn tamelijk populair. Op de één of andere manier komt de term ‘social engineering’ bij mij op…

Earth angry stormsBegrijpen of interpreteren?
Vanaf het begin van de mensheid zijn onze hersenen hard aan het werk om betekenis te geven aan de ‘big data’ die onze zintuigen bombarderen. Dan zagen we patronen die we analyseerden en begrepen en soms dachten (en denken) wij dat we patronen zien en interpreteren onmiddellijk (onderbuikgevoel, categoriseren). Allebei kunnen min of meer coherente verhalen opleveren, betekenisvol en onthullend, sturend of beangstigend, afhankelijk van begrijpen of interpretatie.

De intentie van storytelling
Wij, en dat geldt ook voor organisaties en merken, kunnen méér met (big) data als we op een goede manier verhalen vertellen en delen met ons publiek. De intentie van storytelling is méér dan een eenrichtingsverkeer van informatie, kennis of entertainment: het is het aanwakkeren van een dialoog en verbinding, ook de verbinding van individuen in het publiek.
Als we er echt zeker van willen zijn dat we het juiste verhaal delen, zullen we ook hier naar patronen moeten zoeken en die analyseren, verschillen en overeenkomsten moeten zoeken in de verhalen van ons publiek. Wat denken zij, wat verwachten zij en waarom? Alleen dan zal (en moet) je verhaal een uitnodiging zijn voor een gesprek, verbinding en wederzijdse waardering. Zoek die verhalen, verzamel ze, het liefst uit gesprekken met echte mensen. Technologisch gezien zijn er niet zoveel goede story finding tools of methodes beschikbaar. Dit lijkt een geavanceerde, maar of het tot storytelling en story sharing leidt…

Een ‘leuk verhaal’
Je hoort het vaak: vertel gewoon een leuk verhaal, dan wordt het doorverteld… Het is niet genoeg. Het is niet eens jezelf de vragen stellen “Waarom wil ik het vertellen? Waarom aan dit publiek?”. Het wordt eenvoudig story sending aan een amorfe, in het beste geval like-mined  groep en vatbaar voor interpretatie en verdraaiing door de ontvangers. Het heeft nog minder zijn om iets naar een like-farmed groep uit te sturen omdat het grootste gedeelte buiten jouw beoogde groep valt. O ja, een leuk verhaal kan entertainment waarde hebben en je zult gedeeld worden en misschien zelfs complimenten krijgen.
Maar als je op zoek bent naar een duurzame relatie en verbinding – mensen wilt laten deelnemen in JOUW verhaal – bedenk dit. De story sender heeft minder vat op zijn publiek; op zijn best kaatsen reacties terug en alles wat hij kan doen, is reageren. En dat lijkt vaak op damage control. Het leidt tot gesteggel, een debat, een verontschuldiging, een sussen, maar zelden tot een bevredigende en duurzame dialoog en relatie.

Luisteren naar ‘big data’
De oprecht geïnteresseerde verteller heeft eerst de ontvankelijkheid van zijn publiek ingeschat voordat hij zijn verhaal vertelt, het goede verhaal, het verhaal; dat bij hem past, en hij vertelt het op de juiste plaats op het juiste moment.
Wie dat niet interesseert, die vult gewoon één van de formules in, noemt het een story en overlaadt het publiek met ‘content’ waar ze niet op wachten. Dan maak je ook geen gebruik van wat de big data daarbuiten je kunnen leren. Meten is niet altijd weten, geïnteresseerd luisteren wel. Achter (bijvoorbeeld Facebook) verhalen vind je méér verhalen, oprechte verhalen, behoeftes, verlangens en misschien echte vrienden.

En tenslotte nog eens over zinvolle en zinloze data: wordt het niet tijd dat we eindelijk ophouden om ‘content’ met ‘story’ te verwarren? Voor storytellers is dat bevuiling van storytelling.


Data EarthBig Data and storytelling: sense-making or senseless?

I read an article in a Dutch opinion magazine last year. It dealt with the NSA scandal and the (mis)use of Big Data by secret services and governments. Enough has been written and still is been written about this. However, there was something in that article that was stored in one of the little drawers of my mind. When I read an article the other day about Facebook likes, like-mining and like-farming, the drawer opened. You may ask “What’s has Big Data to do with storytelling?” Wait a moment…

Dark Side and Bright Side
The content of the drawer was this: I remembered that a professor (I can’t retrieve his name) who was mentioned in the article talked about the two sides of Big Data. One was the dark, controlling and paranoid side that we all know, the other that they can reveal structures and recurring patterns, that they can mirror how we behave as communities and societies at large. A reflection that can teach us something. And I thought…
There are two sides to that again. One is that stories have the same function, they reveal structures and patterns, they mirror our behaviour and we can reflect on that and learn from it; the other is that we think that we can use this knowledge to influence (and control) others by inventing stories to influence others, ‘hate’ stories are very popular these days. The term ‘social engineering of behaviour’ comes to mind…
Earth angry stormsUnderstanding or interpreting
From the beginning of mankind our minds are constantly working to give meaning to the data that are bombarding our senses. Sometimes we see patterns, analyse and understand them and sometimes we think we see patterns and interpret them instantly (gut feeling, categorizing). Both will lead to coherent stories, meaningful and revealing, controlling or frightening, dependent on understanding or interpreting.

The intention of storytelling
But we (and that goes for organisations and brands as well) can do more with data when we think of storytelling and story sharing with our audiences. The intention of storytelling is more than just a one-way transfer of knowledge, entertainment or meaning; it is the ignition of dialogue and a connection with the audience and the connection of the individuals within the audience. And if we want to be sure we share the right story we will have to look at and analyse patterns, differences and similarities in the stories of the audience. What do they think, what do they expect, and why? Only then will your story be an invitation to a conversation, connection and mutual appreciation. As far as I know there are not many ‘story-finding’ tools available. This seems a sophisticated one, bit will it lead to meaningful storytelling and story sharing?

A ‘nice’ story
Just crafting a ‘nice’ story and hope it will be retold and shared, is not enough. It is not even asking yourself ‘Why do I want to tell it? Why to this audience?’ It is simply story sending to a – for instance like-mined – audience and prone to interpretations and distortions by the receivers. It will even be more senseless to a like-farmed audience because the greatest part are not your audience. And yes, a nice story can have entertainment value and sometimes you might get well-earned compliments for that.
But if you look for a long time relationship – let people participate in YOUR story – beware: the story’sender’ has less ‘control’ of his audience; at its best he can react. Most of the times it’s too late, the only thing that rests is damage control. It will lead to an argument, a debate, an apology, but rarely to a satisfying and sustainable dialogue and relationship.

Listening to ‘Big Data’
The genuinely interested story’teller’ has assessed his audience’s susceptibility first before telling his story, the right story, the story that fits him, and tells it in the right place at the right time. If you’re not interested in that, send your so-called ‘stories’, crowd the audience with ‘content’ they’re not waiting for. Measuring is not always knowing, listening with sincere interest is. The ‘interests’ of a Facebook identity will not always mirror authenticity. But behind (e.g. Facebook) stories you find more stories, genuine stories, needs, desires and maybe real friends.

And finally, talking about sense-making data and senseless data: isn’t it about time that we stop confusing ‘content’ with story? For storytellers that’s soiling storytelling.