Bilingual blog: De Procrustes Methode of Storytelling? / The Procrustes Method or Storytelling?

Geloof mij, dit gaat over storytelling…
De ontmoeting duurde misschien maar twintig minuten, maar als je met een Canadese bankier van Indiase afkomst over de financiële sector en de advieswereld praat, komen er snel verhalen in het spel. Ik had bardienst op de tennisclub, het was niet druk en ik las het boek ‘Mind over matter’ en hij bestelde een drankje bij mij. De titel van het boek was de aanleiding van het gesprek. De bankier beschikte over een indrukwekkende kennis, maar nog boeiender was zijn narratieve insteek, het zat hem in zijn Indiase genen. Toen hij doorhad dat ik een zwak voor storytelling heb, gebruikte hij voorbeelden ter illustratie uit de westerse klassieke mythologie. We spraken over analyses, methodes en modellen en ook over hoe sommige organisatieadviesbureau’s en consultants bijna rigide volgens bepaalde theorieën en methodes te werk gingen.

Daarbij waren we het eens dat daarbij situaties kunnen ontstaan waarbij het probleem van de opdrachtgever niet altijd met ‘de methode’ of  ‘de theorie’ opgelost kan worden, maar dat de consultant  het probleem desondanks  in de methode of theorie probeert te persen. Andere voorbeelden voor dit fenomeen zijn bedrijven die producten of diensten aanbieden die op het oog geschikt lijken maar op termijn in het nadeel van de klant / koper / consument werken.

Theseus_Procrustes-600x450De Procrustes Methode
“Het doe mij denken aan het verhaal van Procrustes”, zei de bankier. En inderdaad, daar lijkt het op. Er zijn meerdere versies van dit verhaal.
Procrustes (‘de uitrekker’) was de bijnaam van een herbergier die lang geleden een uitspanning had aan de weg tussen Athene en Eleusis. De herberg was aantrekkelijk genoeg voor reizigers en Procustes was overtuigend vriendelijk. Procrustes had één soort bed in zijn herberg en als zijn gasten zich te ruste hadden begeven, kwam hij checken of zij wel in het bed pasten en kwam – indien hij dat nodig vond – in actie. Hij had twee kanten: een vriendelijke en een… dwingende. Waren de gasten te kort, rekte hij hun ledematen met geweld uit, waren ze te lang, hakte hij het overtollige eraf. In beide gevallen eindigde de behandeling fataal voor de cliënten. Hun bezittingen waren daarna van Procrustes. De enkelen die de goede lengte hadden, ontsprongen de dans en konden hun reis na een rustgevende nacht voortzetten. Van hen geen kwaad woord over de dienstverlener, wellicht uit onwetendheid of anders uit angst.
Een variant van dit verhaal vertelt van twee bedden: een kort bed voor lange gasten en een lang bed voor korte gasten. Zo was het altijd raak voor Procrustes. Maar ook aan dit verhaal komt een einde…

Overweeg dit
Om terug te keren naar het gesprek met mijn Indiase inspirator: dat dergelijk geamputeerde problemen niet naar tevredenheid opgelost kunnen worden en het resultaat na een tijd tegenvalt, kost niet alleen veel geld, maar schaadt ook het (toekomstige) vertrouwen van de opdrachtgever in wat hem als ‘methodes’ of ‘theorieën’ worden aangeboden.
Hetzelfde geldt voor de consument. Hoe vaak wordt er nog steeds een product of dienst aantrekkelijk aangeboden en blijkt later een miskoop (zonder voldoende garantie) of een dienst waarop je – soms pas na jaren – letterlijk en figuurlijk ‘leeg bloedt’: op kleine lettertjes of verkeerde beleggingen om maar iets te noemen.
In beide gevallen heb je één winnaar en vele verliezers, zijn klantgerichtheid, relatiemarketing en ‘eerlijke producten’ bedden van verkeerde lengte. Wat je écht nodig hebt, krijg je niet, sterker nog: er worden niet eens vragen gesteld.

Ben je werkelijk geïnteresseerd?
Maar wat als die vragen wel gesteld werden? “Wat heb je nodig?” “Hoe kan ik je helpen?” “Waarom denk je dat je dit nodig hebt?”
En wat als storytelling daarbij een rol zou kunnen spelen? Ik beweerde kort geleden dat storytelling geen methode was en kreeg van een gewaardeerde collega terug dat dat wél zo was als het (etymologisch juist) als een ‘manier’, een ‘weg’ kon zien om ergens te komen. Ja, in de zin van een serie van stappen die je neemt om iets te bereiken. En als je de (universele, beschrijvende!) modellen – geen methode’s – van bijvoorbeeld Aristoteles, Campbell en Greimas (en sommige afgeleiden ervan) ziet, klopt dat.
ToolboxStorytelling: de meest veelzijdige gereedschapskist
Storytelling is zoveel méér: het is méér dan een methode, méér dan een model, het is de meest veelzijdige gereedschapskist die we al millennia ter beschikking hebben om elkaar (en onszelf) te helpen. Geen mens is hetzelfde, geen organisatie (dat zijn ook mensen) is hetzelfde. ‘Problemen’ zijn ook verhalen, er gaat altijd een oorzaak aan vooraf en er zijn gevolgen.
Het zijn de oorzaken die uiteindelijk tot een transformatie / verandering leiden. Er is altijd een reden aan te wijzen waarvoor men in beweging komt. Waar actie is, is een verhaal, schreef de econome Deirdre McClosky ooit, verhalen zijn ethiek in beweging. Verhalen zijn er in vele vormen, flexibel en veelzijdig inzetbaar. Voor de ontwikkeling en verwoording van een visie, voor de verandering, voor de fusie, voor het (nieuwe) product, voor een hecht team, voor de verbinding binnen de organisatie, om vertrouwen te creëren, om een toekomst te plannen (niet te voorspellen!), voor de consument of klant enzovoorts. Elk soort verhaal (elk instrument) heeft een functie, een betekenis en uiteindelijk: zin.
Gebruik dus die gereedschapskist en niet een standaard bed. En als je zo nodig een bed wilt dat past of een methode hebt die écht klantvriendelijk is, maak in alle gevallen ook gebruik van de gereedschapskist…

Elk verhaal heeft een einde
En hoe eindigde het verhaal van Procustes*? Op een dag kwam er een klant die gehoord had van de herberg, de eigenaar maar ook van het bed en de gevolgen voor de gasten. Toen hij zijn kamer had betrokken en slaap had geveinsd, kreeg hij het verwachte bezoek. Maar deze klant draaide de rollen om. Hij dwong de oplichter op zijn bed en beëindigde diens leven met zijn eigen methode.
Wie deze klant was? Theseus, die later de Minotaurus versloeg en koning van Athene werd. Maar dat zijn weer andere verhalen.

*Vandaag de dag noemt men over het algemeen iets ‘Procrustes’ wanneer verschillende lengtes, groottes of eigenschappen aangepast worden aan een willekeurige standaard. Een andere formulering is dat een Procrustes oplossing een ongewenste praktijk is waarbij gegevens of data zodanig worden afgestemd cq aangepast zodat ze in een vooraf opgezette vorm passen. Trek je eigen conclusies…

—————————————————–

The Procrustes Method or Storytelling?

Believe me, in the end this is about storytelling …
The meeting lasted maybe but twenty minutes, but if you get into a conversation about the financial sector and the world of consultancy with a Canadian banker of Indian origin, stories pop up quickly. I had ‘bar duty’ at my tennis club (that’s what a dedicated member does), it was not crowded and I read the book ‘ Mind over matter ‘. He ordered a drink from me and saw the title of the book, which was the cause of our conversation. He had an impressive knowledge of finance and economy, but what was really engaging was his narrative approach, it was in his Indian genes. When he got wind that I have a soft spot for storytelling, he used examples from the Western classical mythology to illustrate his point. We talked about analyses, methods and models and also about how some consultancy firms and individual consultants almost rigidly seem to stick to certain theories and methods.

In discussing that, we agreed that situations might arise in which the problem of the client cannot always be solved satisfactory with ‘the method’ or ‘the theory’ but that some consultants nevertheless  try to squeeze the problem in their method(s) or theory. Other examples of this phenomenon are companies which offer products or services that seem suitable on the eye but in the long run can be detrimental to the buyer, be it consumer, client or customer.

Theseus_Procrustes-600x450The Procrustes Method
“It makes me think of the story of Procrustes”, said the banker. And indeed, there is a likeness. There are multiple versions of this story.
Procrustes (‘the stretcher’) was the nickname of an innkeeper on the road between Athens and Eleusis. The inn was attractive enough for travellers and Procustes was convincingly friendly. Procrustes had one size of bed in his rooms and when his guests had gone to rest, he came to check if they fit into the bed. If not, he came in action. He had two traits: he was friendly but also… compulsive. If guests were too short, he violently stretched their limbs. If they were too long, he cut the excess off. In both cases the treatment proved fatal to the clients. Their belongings fell to Procrustes, of course.
The few who had the right length, had a lucky escape and could continue their journey after a restful night. No gossip about Procrustes’ method by them, perhaps out of ignorance or else out of fear.
A variant of this story tells of two beds: a long short bed for guests and a long bed for short. Things didn’t seem to go wrong for Procrustes. But as it is with stories, one day this one came to an end…

Consider this
But let me return to the conversation: The fact that some of the amputated problems cannot be solved satisfactorily and/or the result is quickly disappointing, not only costs a lot of money but also harms the client’s (future) confidence in what are offered to him as ‘methods’ or ‘theories’.
The same applies to the consumer. How often is a product or service offered attractively and proves a bad buy (e.g. without sufficient guarantee) or a service that will let you bleed dry, sometimes only after many years: because of muddled small print or wrong investments. We all know the examples. And it still happens all too often.
In both cases you have one winner and many losers, in both cases customer orientation, relationship marketing and ‘fair products’ are beds with the wrong length. You don’t get what you really need, even less: there are not even questions asked.

Are you really interested?
What if those questions would be asked? “What do you need?” “How can I help you?” “Why do you think you need this?”… And what if storytelling could play a role in that? I claimed recently that storytelling was no ‘method’ and got back from a respected colleague that it is and you could see it as a ‘way’ etymologically. Yes, a series of steps you take to achieve something. And if you have the (universal, descriptive!) models  – no methods! – of for example Aristotle, Campbell and Greimas (and some derivatives of it) sees, it is right and delivers a necessary structure.

ToolboxStorytelling: the most versatile toolbox
Storytelling is so much more: it is more than a method, more than a model, it is the most versatile toolbox that we have for millennia to help each other and ourselves. If you don’t like the toolbox metaphor, storytelling is a Swiss Knife avant le lettre. No man is the same; no organization (consisting of humans) is the same. ‘Problems’ can also be stories, there is always a cause and there are effects and consequences. It’s the causes that precede a transformation. The will always be reasons for which one gets into action. Where there is action, there is a story or, as the great economist Deirdre McClosky said: “Stories are ethics in action.”
In short, for everything there is a story that can help: for the development of vision, for a change, for the merger, for the (new) product, for a solid team, for planning the future (not predicting it!), for the connection within the organization, for the consumer or customer and so on. Each kind of story (each instrument) has a function, a meaning and ultimately: sense.
So use that wonderful tool box and not a standard bed. And if you want a bed that fits, use the toolbox…

Every story has an ending
And how did the story of Procustes* end? One day a customer arrived who had heard of the inn and its owner but also had heard rumours of certain beds and the implications for the guests. When he got his room and feigned sleep, the cruel entered but Theseus turned the tables. He forced the crook on his own bed and ended his life with his own method.
Who the client was? Theseus, who later defeated the Minotaur and became the King of Athens. But these are different stories.

*Nowadays and in general: when something is Procrustean, different lengths or sizes or properties are fitted to an arbitrary standard. Another expression would be: a Procrustean solution is the undesirable practice of tailoring data to fit its container or some other preconceived structure. Draw your conclusions…

Advertenties

Bilingual blog: Storytelling en Veerkracht / Storytelling and Resilience

Wild-geese
Ik val maar meteen met de deur in huis. Er zijn boeken die je meteen pakken, gewoon omdat ‘het verhaal’ goed is. ‘Mind over Matter’ van Sander Tideman is zo’n boek. Het gaat over het nieuwe economische denken en belicht visionair de toekomst van de driehoek bedrijfsleven, overheid en financiële sector.

Ik wil bij één pagina stilstaan. Daarop vertelt Tideman over een presentatie van antropoloog en organisatiepsycholoog Bruce Gibb over duurzame organisatiemodellen. Na jaren veldonderzoek bij stammen heeft hij twee universele kritieke functies ontdekt die een stam tot een succesvolle stam maken: uitvoering en overleg. Een stam is een groep mensen, een samenleving, een organisatie (met de nadruk op organisch, een levend systeem). Uitvoering staat voor efficiëntie, overleg voor veerkracht.
Efficiëntie, zeggen Gibbs en Tideman, is nuttig bij het uitvoeren van taken (productie, jacht etc) waarvoor een bepaalde organisatie is vereist. Dat leidt tot een zekere hiërarchie met duidelijke lijnen van hoofd naar de leden en vice versa. Gibbs tekende de bekende driehoek / piramide daarvoor.
Veerkracht betekent overleg waarbij alle leden aanwezig zijn, rond het vuur, de totempaal of aan de ronde tafel (Arthur-legende). Iedereen heeft hetzelfde recht van spreken, jong, oud, mannen en vrouwen. Op basis van gelijkheid worden ervaringen uitgewisseld, lessen geleerd en nieuwe ideeën gecreëerd. Gibbs tekende daarvoor de cirkel.
VeerkrachtIk ben overtuigd dat verhalen hierbij een belangrijke rol spelen: om betekenis en zin  te geven aan gebeurtenissen uit verleden en heden, als bron van wederzijds vertrouwen en inspiratie en een basis voor het plannen van toekomstige activiteiten.

Tideman vertelt dat wanneer een stam in één van deze kritieke functies tekortschoot, de groep in haar voortbestaan werd bedreigd. Kort gezegd: teveel ‘uitvoering’ leidt tot agressie en interne competitie, teveel ‘overleg’ leidt tot passiviteit. Hij ziet de stam / organisatie als een ecosysteem waarin de juiste balans tussen efficiëntie (het bereiken van een doel) en veerkracht (sociale cohesie) tot een duurzaam bestaan leidt.
Duurzaamheid
‘Verbinding’ speelt daarbij een cruciale rol en Tideman benadrukt daarbij het belang van de kwaliteit van interactie tussen de betrokkenen.
Ik voeg er graag aan toe dat het delen van ervaringen, het respect voor elkaars verhalen meehelpen om een organisatie weerbaar te maken, van binnen en naar buiten.

Waarom wilde ganzen als beeld? Het is een mooi voorbeeld voor het bovenstaande. Op de grond gelijken (horizontale organisatie) waarbij ‘bonding’ belangrijk is en taken gelijk verdeeld worden. In de lucht efficiënt om het doel sneller te bereiken. Het werkt al tienduizenden jaren goed. En lijkt de V niet op twee zijden van een driehoek?…
(illustraties overgenomen uit ‘Mind over Matter’)

Storytelling and Resilience
Wild-geese
I’ll come straight to the point. There are books that you deal with immediately, just because ‘the story’ is good. ‘Mind over Matter’ by Sander Tideman is such a book. It’s a visionary book about the new economic thinking and it highlights the future of the triangle business – government – financial sector.

I would like to dwell on one page. Here Tideman tells about a presentation of anthropologist and organization psychologist Bruce Gibb on sustainable organizational models. After years of field research on tribes he had discovered two universal critical functions that make a tribe a successful tribe: execution and reflection. A tribe is a group of people, a society, an organization (with emphasis on organic, a living system). Execution stands for efficiency, reflection stands for resilience.
According to Gibbs and Tideman, efficiency is useful in performing tasks (production, hunting etc) for which a particular organization is required. That leads to a certain hierarchy with clear lines from the head (leader) to the members and vice versa. Gibbs drew the familiar triangle/pyramid for that.
Resilience means reflection in which all members are present, around the fire, the totem pole or at the round table (Arthurian legend). Everyone has the same right to speak, young, old, men and women. Experiences and lessons learned are exchanged, new ideas come forward, all on a basis of equality. Gibbs drew a circle for that.
ResilienceI am convinced that stories play an important role in that process: to give meaning and sense to events from the past and present, as a source of mutual trust and inspiration and a foundation for planning future activities.

Tideman tells that when a tribe showed inadequacy in one of these critical functions, the group was threatened in its survival. In short: too much ‘execution’ leads to aggression and (internal) competition, too much ‘reflection’ leads to liability. He sees the tribe/organization as an ecosystem in which the right balance between efficiency (reaching a goal) and resilience (social cohesion) supports a sustainable existence.
Sustainability‘Connection’ plays a crucial role and Tideman stresses the importance of the quality of interaction between those involved.
I would like to add that the sharing of (learning) experiences, the respect for each other’s stories help an organization to be ready and able, internally and externally.

Why the wild geese as an image? It is a fine example for the above. On the ground equals (horizontal organization) for whom bonding is important and where tasks are evenly distributed. In the air efficient to reach the goal faster. It has worked well for tens of thousands of years. And does the V-formation not resemble two sides of a triangle?…
(illustrations copied from ‘Mind over Matter’)