Bilingual post: Gezonde verhalen / Healthy stories

Sculpture Ron Mueck

Sculpture Ron Mueck

Wat hebben een coassistent, een Chinese keizer en utilitarisme met elkaar gemeen? Een goed verhaal. In dit geval voor de zorg.

Ik werd laatst door een Italiaans opleidingsinstituut gevraagd om voor studenten geneeskunde een workshop storytelling voor te bereiden in het kader van een cursus ‘narrative medicine’ (narratieve geneeskunde). Narratieve geneeskunde is een actueel onderwerp in meerdere Europese landen. Het is een goede gedachte om storytelling te koppelen aan geneeskunde en de zorg in het algemeen. Het is emotioneel werk en waar emoties zijn, vind je verhalen. De vraag is: zijn alle maatschappelijke partners geïnteresseerd in die verhalen? Het zou het moeten zijn.

Utilitarisme
Laat ik met utilitarisme beginnen. Het is een ethische theorie en -stroming die de (morele) waarde van een handeling afmeet aan de bijdrage die deze handeling levert aan het algemeen nut – het maximaal haalbare welzijn en geluk voor alle mensen.
Ik durf gerust te zeggen dat één van de meest belangrijke functies van storytelling het overdragen van waarden is, voortkomend uit (ervaren of gehoorde) handelingen, verbonden aan het algemeen nut. Dat maakte samenlevingen sterk. Dus waarom ook niet de zorg?
Hoe dan? In tegenstelling tot het geloof van beleidsmakers in een vrije markteconomie en in het verhaal “technologie redt méér levens dan ooit”, kun je stellen dat het word ‘zorg’ overhelt naar de zorg voor aandeelhouders, het onderhoud van ICT systemen en het behoud van dikke lagen technocratisch management.

Wie zijn de patiënten een zorg? Zij ervaren hun ziekte of gebreken op een individuele en dus zeer persoonlijke manier. Wie luistert naar hún verhalen? Wie geeft verhalen terug van begrip, troost en – waarom niet – hoop? Er zijn veel verpleegsters die dat doen of tenminste proberen. Ik kan het weten, ik ken er aardig wat van dichtbij.

Ik wil dat verschil in denken graag met een paar verhalen illustreren. Aan de ene hand het mechanische denken en handelen, aan de andere het empathische domein: het luisteren naar verhalen, het delen van verhalen en het handelen op basis van verhalen.

Warming up
Hier hebben we een coassistent die op een koude wintermorgen naar het verpleeghuis komt. Er is daar een oude vrouw die aan gevorderde Alzheimer lijdt, communicatie lijkt vrijwel onmogelijk. Zij is uit haar bed gevallen en de jongeman onderzoekt haar heup. Elke beweging lijkt pijn te doen, zij moet er zelfs van huilen. De jongeman vraagt de geriater erbij om haar eveneens te inspecteren. Hetzelfde verhaal, zij krimpt bij elke aanraking ineen. De geriater lijkt klaar met het onderzoek en wast zijn handen onder de warme kraan. Verrassend begint hij de vrouw opnieuw te onderzoeken en nog verrassender: het lijkt de vrouw nu niet te deren. De jonge man kijkt hem vragend aan en hij antwoordt: “De heup is niet gebroken. Zij kan niet tegen koude handen…”*

Luisteren en verzamelen
De coassistent deed wat hij dacht te moeten doen om de patiënt te helpen. De geriater had haar ‘verhaal’ begrepen en ernaar gehandeld. Ervaring? Zeker, maar ook geluisterd en juist geïnterpreteerd. Het kostte maar enkele minuten meer en er hoefde waarschijnlijk niemand naar de Röntgenafdeling. Tijd en kosten bespaart, een rustige patiënt en een student die een goed (leer)verhaal doorvertelt…
Oprecht interesse tonen in verhalen van patiënten en die verhalen verzamelen en delen. Het kan een hoop informatie, feedback en kennis aan het licht brengen over ervaringen van patiënten. Het kan leiden tot een betere, efficiëntere zorgvuldigere zorg.
Nightingale

Geven en ontvangen
De keizer van China hoort dat een van de mooiste dingen in zijn rijk het lied van de nachtegaal is. Hij beveelt om de nachtegaal bij hem te brengen, een keukenmeid leidt de mannen van het hof naar een bos vlakbij en daar vinden ze de vogel. De nachtegaal stemt in om mee te gaan om voor de keizer te zingen. Die is verrukt en ontroerd laat de vogel in een kooi opsluiten om hem altijd in de buurt te hebben. Maar eenmaal opgesloten, verstomt de nachtegaal. Daarop laat de keizer hem weer vrij en vraagt welke beloning hij wil hebben om te blijven. “Ik heb tranen in de ogen van de keizer gezien”, zei de vogel, “Niets kan dat overtreffen. Dat is mijn beloning.”
De nachtegaal bezoekt de keizer elke dag, zingt voor hem over de wereld buiten het paleis, beantwoordt vragen en luistert naar de verhalen over het hof. Zij worden vrienden.
Enkele jaren later krijgt de keizer een cadeau: een mechanische vogel, gekleed in juwelen. Op verzoek van zijn hofhouding laat hij de vogels samen zingen, maar dat wordt geen succes. De nachtegaal zingt wat bij hem opkomt, de kunstvogel zingt steeds hetzelfde riedeltje. Iedereen is gecharmeerd van het liedje van de juwelenvogel en op een moment vertrekt de nachtegaal naar zijn bos en keert niet meer terug. Verblind door de techniek, beweert het hof dat de mechanische vogel veel beter is dan de nachtegaal, niet alleen wat zijn kunstige veren betreft maar ook vanwege de geraffineerde techniek daaronder. De keizer kan niet anders dan instemmen.
Maar toen kwam er de dag dat de kunstvogel het begeeft door overmatig gebruik. Kort daarna wordt de keizer doodziek. De mechanische vogel zwijgt, er komt geen troostend lied van hem. De echte nachtegaal hoort van de toestand van de keizer, keert terug naar het paleis en ziet de dood naast het bed van zijn vriend zitten. Hij begint te zingen, liederen van troost en hoop en de dood wordt zo ontroerd door het gezang dat hij vertrekt. De keizer herstelt en weer vraagt hij de vogel wat hij als beloning wil hebben voor zijn goede zorg. “Je hebt mij al beloond”, zei de nachtegaal weer, “Ik kon jou tot tranen roeren toen ik de eerste keer voor je zong. Voor een zanger zijn die tranen waardevoller dan de mooiste edelstenen…”

Zorg en welzijn
Dit prachtige verhaal van Hans Christian Andersen kan men in deze context zien als een parabel over de relatie van verzorger en hulpbehoevende patiënt. Het onthult het brede – en uiteindelijk effectievere – repertoire van het empathische, levende en zorgende wezen, in staat om verhalen te delen, te vermaken, emoties te interpreteren en te helen en te troosten waar de techniek (ontegenzeglijk nodig en nuttig) faalt. Verzorgers opsluiten in (time)managementregels en tijdverslindende administratieve taken zal noch de verpleegster, de arts noch de patiënt helpen. Verzorgers links laten liggen en op techniek vertrouwen levert op termijn problemen op. Luisteren naar en delen van verhalen geeft verzorger en patiënt een stem waarmee een relatie en mentale weerbaarheid opgebouwd kan worden. Niemand zal ontkennen dat het tot beter herstel of tenminste draaglijk bestaan zal leiden.

Natuurlijk is er hierover veel meer te vertellen, maar ik denk dat vanuit het utilitaristische standpunt duidelijk is dat storytelling – ingebed in de dagelijkse zorgpraktijk – een belangrijke en misschien zelfs kostenreducerende rol kan spelen voor het maximaal haalbare welzijn en geluk.
Einde verhaal? Dacht het niet.

* Na een kort verhaal van Hector de Beaufort in NRC Handelsblad, 4 april 2014

————————————————————————————————————————-

Healthy stories

Sculpture Ron Mueck

Sculpture Ron Mueck

What do a medical student-in-residency, a Chinese emperor and utilitarianism have in common? A good story, in this case for healthcare.
I have been asked to consider a workshop storytelling for Italian students of medicine. ‘Narrative medicine’ is a current topic in different European countries. It is an attractive thought to connect storytelling to medicine and healthcare in general. It is emotional work and where there are emotions, you will find stories. The question is: are all societal partners interested in those stories? They should be.

Utilitarianism
Let me start with utilitarianism. It is, quote “an ethical theory and movement holding that the proper (moral) course of action is the one that maximizes utility, usually defined as maximally feasible welfare, health and happiness and reduced suffering for all people.”
One of the important traits of storytelling is to teach us (moral) courses of action with the objective to maximise utility. It has made communities and societies strong. I assume that the following will underline that storytelling can be of help in the healthcare in this time and age.
How it should be? Contrary to the belief of policy makers in free market economy and stories of “technology saving more lives than ever”, I assume that the word ‘care’ is gravitating towards shareholders, technological and ICT maintenance and preservation of still thick technocratic management layers.

Who cares for the patients? They are experiencing their illness on a very personal and individual level. Who wants to listen to their stories? Who gives back stories of understanding, consolation and – why not – hope? A lot of nurses do or at least try to. I know that up close and personal, my wife is a dedicated nurse.

Let me illustrate the difference in thinking with the following stories. On the one hand the mechanical, technocratic thinking and acting, on the other hand the listening, sharing and empathic acting.

Warming up
Here’s our medical student-in-residence, coming to the nursing home on a cold winter morning. There’s an old woman with advanced Alzheimer’s disease, normal communication is impossible. She has fallen out of her bed and the young man examines her hip. Every movement seems to hurt; she even starts sobbing. The young man asks the geriatrician to examine her as well. Same story, the slightest touch makes her whimper. The geriatrician seems done and washes his hands with warm water. Strangely enough he repeats his investigation and even stranger: now the woman is not disturbed at all. The young man looks at him inquisitively and he answers: “The hip is not broken, she cannot stand cold hands…”*

Listening and collecting
The student had done what he thought he was supposed to do. The geriatrician had understood her ‘story’ and had acted accordingly. Experience? Sure, but he had also ’listened’ and interpreted correctly. It took a few minutes more and nobody was transported to the Röntgen ward. It saved time and costs, there were a calmed patient and student who had a good learning story to share.
True interest in patients’ stories, collecting them and sharing them, can reveal a treasure of information, feedback and therefore knowledge about patient’s experiences. It can lead to better, more efficient and more careful treatment.
Nightingale

Giving and receiving
The Emperor of China learns that one of the most beautiful things in his empire is the song of the nightingale. When he orders the nightingale brought to him, a kitchen maid leads the court to a nearby forest where the bird is found. The nightingale agrees to appear at court. The Emperor is so moved and delighted with the bird’s song that he lets him put in a cage to keep him near. But the caged bird refuses to sing. So the Emperor sets him free and he offers to fulfill all he wishes if he only stayed. “I have seen tears in the Emperor’s eyes,” he said. “Nothing could surpass that. I have my reward.”
The bird visits the Emperor every day, sings for him of the outside world, answers his questions and listens to his stories of the court. A friendship is established.
A few years later the Emperor is given a bejeweled mechanical bird. He and his court have the birds sing together, but it doesn’t turn out so well, for the real nightingale sings whatever comes into his head while the imitation bird sings by rote. Everybody is charmed by the artificial bird, and eventually the nightingale returns to the forest. Nobody cares.
Blinded by technique, the courtiers say that the artificial bird is much better than the real nightingale, not only in its dress and its many beautiful diamonds, but also in its mechanical interior. The emperor cannot but agree.
But one day the mechanical bird breaks down irreparably due to overuse. Not so long after the Emperor becomes deadly ill. The mechanical, and now silent bird gives no consolation. The real nightingale learns of the Emperor’s condition, returns to the palace and finds Death sitting by the bed of her old friend. The bird starts to sing of comfort and hope and Death is so moved by the nightingale’s song that he departs and the emperor recovers. Again he asks what he may give the bird for his care. “You have already rewarded me,” said the nightingale. “I brought tears to your eyes when first I sang for you. To the heart of a singer those are more precious than any precious stone…”

Healthcare welfare
In this context the wonderful story by Hans Christian Andersen can be seen as a parable of the relation of any caregiver and the patient in need. It reveals the broader – and in the end more effective – repertoire of the empathic living and caring being, able to share stories, to entertain, to interpret emotions and to give healing and consolation where technology (irrefutably necessary and useful) fails. Shutting caregivers up in (time) management rules and time-consuming administrative tasks will neither support nurse, doctor nor patients’ welfare. Disregarding caregivers and blindly trusting in technology will lead to problematic situations. Listening to and sharing stories, gives a voice to patient and caregiver, establishing a relationship and mental health. Nobody will deny that this can lead to recovery or at least a bearable existence.

There is of course much more to tell about and say about this, but I think I have made my point, at least from the utilitarian perspective. Storytelling – implemented in the daily practice of healthcare – can play an important and maybe even cost-reducing role in a maximally feasible welfare and happiness.
End of story? I don’t think so.

* A short story provided by medical student Hector de Beaufort in NRC Handelsblad, 4 April 2014

One thought on “Bilingual post: Gezonde verhalen / Healthy stories

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s