[bilingual blog] De ‘Interest Value’ van een verhaal / The Interest Value of a story

Rango Hoe houd je de aandacht vast van je publiek? Wat zouden goede verhalen met elkaar gemeen kunnen hebben? Er zijn academici die het hierbij over Interest Factor en Interest Value hebben. Voor zover deze termen voor sommige nog geen begrip zijn, wil ik het graag proberen toe te lichten. Allereerst moeten er in een verhaal minstens twee situaties zijn (1 en 2) plus een gebeurtenis die de overgang van de eerste naar de tweede situatie initieert. Verder zouden overgangen niet uitsluitend een opeenvolgende reeks van gebeurtenissen zonder duidelijke boodschap of betekenis moeten zijn. Denk aan: “Het was herfst. Toen veranderde het seizoen en het werd winter. En het voorjaar was een hele  tijd geleden.” Hier is zo’n voorbeeld. Sommige ‘verhalen’ zijn lineair en dus te voorspelbaar: “John Kennedy werd geboren. Hij werd president. Op een dag werd hij vermoord.” Deze commercial is – hoe mooi gefilmd ook – een ander, minder grimmig voorbeeld.

Wat maakt een verhaal boeiend?
Bovenstaande vergelijkbare citaten kwam ik tijdens onderzoek tegen in een essay van de linguïst Robert de Beaugrande. Hij zegt daarin onder andere dat de ‘Interest Factor’ cruciaal is. Om maar twee uitersten te noemen: het publiek (de kijkers, luisteraars, lezers) zal een onderhoudend verhaal zonder boodschap accepteren maar een saai verhaal sust ze in slaap lang voordat de boodschap ook maar in de buurt komt. Wil een verhaal boeien, moet het op zijn minst twee alternatieven (en soms veel meer) in petto hebben om van situatie 1 bij situatie 2 (of 3 of 4 enzovoort) te komen. Welke weg zal de protagonist / de ‘held’ kiezen? En wat zou er kunnen gebeuren als hij gekozen heeft? Jij bent als merk of producent de verteller. Om je publiek actief deel te laten nemen in het verhaal, moet het zich kunnen identificeren met de protagonist(en) en zich afvragen hoe hij/zij zelf zou reageren op bepaalde keuzes of situaties.

De Interest Value
De beste verhalenvertellers en -schrijvers maken al vele eeuwen lang gebruik van de ‘Interest factor’. Hieronder een paar noodzakelijke en nuttige tips. Interesse in je verhaal wordt gewekt door: – onzekerheid – overdrijving – onverwachte gebeurtenissen – begrijpelijke doelstellingen / intenties / gevoelens van de protagonist – een keerpunt of keerpunten: is de doelstelling haalbaar (overwinning) of wacht een nederlaag (of wisse dood) – identificatie met de problemen van de protagonist – creativiteit: het gebruik van analogieën, metaforen, tragedie, komedie, verrassingen (tegen verwachtingen in) – discontinuïteit: onderbroken door op het oog ‘irrelevante’ episodes of een verhaal in een verhaal (‘raamvertelling’, denk aan ‘Duizend-en-een-nacht’) Al deze en nog meer aspecten bepalen de ‘Interest Value’ van een verhaal. Of dat nu een commercial, een film (in ‘Rango’ worden methodes uit de doeken gedaan), een boek (verfilmd), een muziekcompositie of een transmediale campagne betreft… Persoonlijk vind ik de campagne die een tijd geleden voor ‘Prometheus’ werd gevoerd, een mooi voorbeeld van hoe je ‘interest value’ creëert. In de campagne was een aardig aantal van de bovenstaande elementen geïmplementeerd. Of de film de verwachtingen waar heeft gemaakt, laat ik graag aan jouw oordeel en smaak over. Peter-WeylandWeyland-homepageSteel het
Heb je nuttige ideeën gevonden in dit stuk? Steel ze, by all means, maar vertel ook van wie je ze hebt gehoord. Ik heb mijn bron onthuld, dus doe jij dat óók. Échte storytellers doen het al eeuwenlang zo. Dank je wel. En als je iets overneemt, gebruik het dan ook goed en consistent. Jouw communicatie / campagne wordt er en stuk veelzijdiger van en geeft jouw (interne) klanten ook de kans om er actief deel van te zijn. Zo houdt je de dialoog gaande, zo blijf je in contact, zo houdt je de relatie boeiend. Dat wil je toch, een duurzame en toch boeiende relatie? Voor degene die er meer van willen weten: we geven graag workshops om jouw verhaal interest value te geven. —————————————————————————————————————————————–

The Interest Value of a story RangoHow do you keep the attention of your audience? What do good stories have in common? There are academics who write about ‘Interest Factor’ and ‘Interest Value’. For those who are not familiar with these terms, I would like to explain. First of all there should be at least two situations in a story plus… an event that initiates the transition from the first to the second situation. Furthermore, transitions should not only be a chain of events without clear message or meaning. Think of: “It was autumn. Then the season changed and it was winter. And spring was some time ago. ” This would be an example. Some ‘stories’ are linear and thus too predictable: “John Kennedy was born. He became president. One day he was killed.” This commercial is – however beautifully filmed- another and less grim example.

What makes a story attractive?
I came across the above and similar quotes similar quotes during some research for a workshop in an essay by the linguist Robert de Beaugrande. Among many interesting things he states that the ‘Interest Factor’ is crucial. To mention two extremes: the public (the viewers, listeners, readers) will accept an entertaining story without a message but a boring story will send them asleep long before the message even comes close. To entertain, a story must at least have two alternatives in store (and sometimes more) to get from situation 1 to situation 2 (or situation 3 or 4, and so on). Will the protagonist choose the road to victory or the road to doom? And what will happen after he has chosen? As a brand or manufacturer you are the narrator. To let your audience take an active part in the story, they have to be able to identify with the protagonist(s) and wonder how they themselves would react to certain choices or situations.

The Interest Value
For many centuries, the best storytellers and writers make use of the ‘Interest Factor’. Below you will find a few necessary and useful tips. Interest in your story is aroused by: – uncertainty – exaggeration – unexpected events – understandable goals/intentions/feelings of the protagonist – a turning point or turning points: the objective is attainable (victory) or wait a defeat (or certain death) – identification with the problems of the protagonist – creativity: using analogies, metaphors, tragedy, comedy, surprises (against expectations) – discontinuity: interrupted by on the eye ‘ irrelevant ‘ episodes or story in a story (frame story, think of ‘ a thousand and one nights ‘) All of these and more aspects determine the ‘Interest Value’ of a story. Whether that’s a commercial, a movie (in Rango are methods explained), a book (film), a musical composition or a TransMedia campaign… personally, I find the campaign that was designed some time ago for ‘Prometheus’ a fine example of applying ‘interest value’. The campaign included quite some of the elements mentioned above. Has the movie itself lived up to expectations? I leave that to your judgment and taste. Peter-WeylandWeyland-homepageSteal it
Did you find helpful ideas found in this piece? By all means steal them, but also tell from whom you have got them. I have revealed my source, so you should do that, too. Real storytellers have been doing that for ages. Thank you. And if you use ideas, use them consistently. Your communication/campaign will be a lot more versatile and will give your (internal and external) audience/customers the opportunity to participate in it. That way you keep the dialogue going, you stay in touch, and you keep your relationship enthralling. In the end, the latter is what you desire, don’t you? For those who want to know more about all of it: we are happy to provide workshops to add Interest Value to your story.

Bilingual post: Storytelling en de wereld van ‘ ‘. / Storytelling and the world of ‘ ‘.

Soap-Bubble[Dutch]
Er klopt iets niet met sociale media en merken. Ik moest er om twee redenen (weer) aan denken. De eerste was een artikel in AdAge over direct marketing goeroe Stan Rapp dat ik surfend tegenkwam, de tweede reden was een recent gesprek met een collega, onder andere over fake- identiteiten en het fake-gehalte van sociale media.

1-op-1 marketing werd al in de tachtiger jaren door Stan Rapp gepropageerd en voorspeld. De opkomst van internet zag hij als de ultieme ‘change agent’ voor de mogelijkheid om een levenslange een-op-een relatie én dialoog met klanten in de database op te bouwen. En toen al – inmiddels de negentiger jaren – waarschuwde hij: “It’s time to do away with the 20th century mindset. Creativity in pursuit of justifying its own cleverness can no longer be tolerated. Creativity in search of accountable, responsive advertising is the mantra of the new Digital Age.”
“Accountable, responsive advertising”… Je zou hier al het delen van verhalen  – storytelling / story-listening – in kunnen proeven. Het was visionair, maar het heeft toch iets anders uitgepakt: niet zozeer de merken voeren een 1-op-1 marketing en communicatiebeleid, maar de consumenten onderling. Men verkoopt zichzelf hoofdzakelijk aan elkaar.

Wat gaat hier mis voor merken? Recente gesprekken met marketeers wijzen op het kopen van ‘likes’ van specifieke ‘adressen’ die met de doelgroepen overeenkomen, om de fan-pagina een begin’boost’ te geven. Er zijn er zelfs bij die dat bij buitenlandse leveranciers halen (voorbeeld: doelgroep Nederlandse consument (in het Nederlands), adressen uit China…). Wa’blief ???????… Ik denk (want wat weet je zeker?) dat een willekeurig individu als ‘merk’ op eigen kracht meer ‘likes’ kan genereren en duizenden méér ‘vrienden’ maken dan het gemiddelde merk. Elk willekeurig merk zou smullen van zo’n ‘empowerment’. Maar ook hier komen de virtuele addertjes.

Het is het oude lied: onderscheid tussen beeld en werkelijkheid, of moet ik waarheid zeggen? Zowel merk als individu willen aantrekkelijk zijn, anderen beïnvloeden, geliefd, gekocht, bewonderd worden. Je speelt met ‘identiteiten’, je bedenkt namen, levenslopen, hypes, avonturen, ‘verhalen’ om zoveel mogelijk ‘vrienden’ te krijgen, invloed te hebben. En met grote aantallen ‘likes’ lijkt jouw ‘verhaal’ wel te werken. Maar is het tegelijk niet ook de illusie dat het werkt, dat dit het gewenste resultaat oplevert? Ben je echt geïnteresseerd in al die ‘vrienden’? Of toch maar weer in de grote getallen, de records, het kwantitatieve. Leven we dan niet in de wereld van ‘        ‘? Dat soort ‘storytelling’ is uit op effect, gebruikt spiegels en kralen, is eenrichtingsverkeer, respectloze communicatie. Gewenste, gefakete imago’s in plaats van authentieke identiteit, verhalen en interesse in de luisteraar. Waar is de kwaliteit die we zogenaamd hoog in het vaandel hebben?

Jezelf ophemelen gaat zolang goed totdat je (ware) gedrag – of het fysieke product dat jouw naam draagt – dat logenstraft. Dan verliest het elke betekenis, als die er al was. Dan zijn in de sociale media de rapen gaar. Als merk wordt je afgemaakt door de consument (want voor teleurgestelde consumenten werken de sociale media wél perfect) en als mens óók, zoals enkele walgelijke extreme gebeurtenissen hebben laten zien, in het recente verleden en vandaag.

Willen we dat, is dat zinvol? Wakker worden, marketeers! Ga aan het werk met echte verhalen. Misschien kost het wat meer denkwerk (en eerlijkheid), maar op de lange termijn is een goed verhaal duurzamer dan een ‘       ’ zeepbel.

Soap-Bubble[English]
Something’s not quite right with social media and brands. I had to to think of it (again) for two reasons. The first was an article about direct marketing guru Stan Rapp that I came across in AdAge while surfing, The second reason was a recent conversation with a colleague, among other things on fake identities and fake content within the social media.

1-one-1 marketing has been promoted and predicted in the 1980s by Stan Rapp. He also saw the emergence of the internet as the ultimate change agent for a possible lifetime 1-on-1 relationship and dialogue with customers in the database. And then – now the 1990s – he already warned: “It’s time to do away with the 20th century mindset. Creativity in pursuit of justifying its own cleverness can no longer be tolerated. Creativity in search of accountable, responsive advertising is the mantra of the new Digital Age.”
“Accountable, responsive advertising”… You could find a taste of sharing stories – storytelling / story-listening – here. It was visionary, but it has worked out somehow differently: it is not so much the brands that carry out a 1-to-1 marketing and communication policy, but the consumers, the individuals themselves. One sells oneself primarily to each other.

What does go wrong here for brands? Recent conversations with marketers point to buying ‘likes’ of ‘specific’ addresses that match with the target groups, to give a fan page a starting ‘boost ‘. There are even some (I’m talking about Dutch parties (with Dutch-speaking clients) who buy those addresses at foreign list suppliers (China, India…), even if those lists do not match with their audiences. Say what ???????… And again, we’re only talking numbers, quantities.
I think (because what can one be sure of?) that any individual as a ‘brand’ can generate more ‘likes’ on their own and even create thousands of ‘friends’, often much more than the average brand. Any brand would feast on such ‘empowerment’. However, here’s the snag in it.

It’s the old song: the distinction between image and reality, or should I say true identity? Both brand as individuals want to be attractive, affect others, be loved, be bought and consumed, be admired. They plays with ‘identities’, they consider names, life courses, hypes, adventures, ‘stories’ to get ‘friends’ as much as possible to have influence. And with large numbers of ‘likes’ your ‘story’ seems to work. But is it not also the illusion that it works, that this is the desired result? Are you really interested in all those ‘friends’? Or do you rather stick to those large numbers, the records, the quantitive. Aren’t we living in the world of ‘      ‘ then? That kind of ‘storytelling’ is using the mirrors and beads, is one-way, bare of respect. Faked, desired (and empty) images instead of authentic identity, authentic stories and interest in the listener. Where is the quality that we pretend to be committed to?

Glorifying yourself only works so long, until your (true) behavior – or the physical product that carries your name – belies that. Then it loses any meaning, if that would have been the case in the first place. The brand will drown in social media mayhem. Like some unlucky individuals will be put down by the disappointed and angry (because for them social media do work perfectly) as some disgusting extreme events have shown in the near past and show to date.

Do we want that, does it have meaning, does it make sense? Wake up, marketeers! Go to work with real stories. Maybe i twill cost you some more thinking (and honesty), but in the long run a good story is more sustainable than a ‘           ’ soap bubble.

[Bilingual blog] Toevertrouwde macht / Entrusted power

In een recent artikel over de huidige economische crisis kwam in een alinea weer de financiële sector ter sprake. En hoe slim men daar nieuwe gedragsregels – als die er zouden komen –  weer zal overschrijden of naast zich neer zal leggen. De ooit door de politiek (‘vrije markteconomie’) toevertrouwde, maar inmiddels opgeëiste en misbruikte macht zal men niet meer willen afstaan. De gevolgen merken we nu met als voorbeelden de financiële crisis en de ramp in Bangladesh dankzij een marge-geile kledingindustrie. De verwachtingen zijn ook al niet rooskleurig hoe zeer enkele visionairs er ook moeite voor doen. Wie zijn de mentoren van de huidige generatie leiders en hebben ze hun werk wel goed gedaan? Wie heeft het nog over ethiek?
Sword-in-the-StoneHet bovengenoemde artikel deed mij toch weer denken aan de Arthur-legende, ik hoop dat de meeste lezers die in grote lijnen kennen. Het verhaal van het zwaard in de steen waarin een hogere macht een persoon (Arthur) aanwijst als leider en hem de macht geeft om een rijk, een samenleving te besturen. Het uitoefenen van die macht en er vaardig en rechtvaardig mee om te gaan, brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee. Hoe verliep dat ook alweer bij Arthur?

Het zwaard in de steen
In het vierluik ‘The Once and Future King’ onderzoekt de geniale schrijver en denker T.H. White de relatie van de mens met macht en rechtvaardigheid. De druïde Merlijn leert daarin de jonge Arthur (lang vóór hij het zwaard uit de steen trekt) welk soort leiderschap tot welk soort samenleving kan voeren. Dat doet hij door Arthur in de gedaantes van verschillende dieren kennis te laten maken met verschillende mogelijkheden.

Als vis ziet Arthur dat degene met de grootste bek en de meest gewelddadige de macht heeft. Als slechtvalk leert hij van de jachtvogels dat een strenge, militaire hiërarchie tot harde initiaties en rigide rituelen leidt. Als mier maakt hij kennis met een samenleving zonder eigen mening die elke centraal aangestuurde hype omhelst. Als wilde gans leert hij dat overleg en coöperatie mogelijk is met alle leden van de groep en dat leiders tijdelijk (en democratisch) worden gekozen. De vlucht wordt geleid door de beste navigator op dat moment. Arthur ervaart ook dat vliegen je buiten je eigen grenzen leert kijken. Ten slotte hoort hij van de solitaire das dat de schepping de mens geen bijzondere kwaliteiten had gegeven behalve dat hij kon kiezen uit de eigenschappen en kwaliteiten van alle dieren.

Toen hij het zwaard uit de steen had getrokken en hem de macht over Engeland werd gegeven, realiseerde hij zich dat dit ook een grote verantwoordelijkheid was. Hoe zou hij het land nu besturen? En wat had hij geleerd? Hoe kon je een samenleving recht doen? Dankzij Merlijn kiest hij voor de manier van de ganzen en stichtte hij de Ronde Tafel als bestuursvorm. Dat ging een hele tijd goed…

De leider
We zijn maar mensen en sommige van ons krijgen macht, soms onvoorbereid. Macht krijgen is één ding, ermee kunnen omgaan een ander. Leiderschap zal nooit zonder – soms noodzakelijke – smetten kunnen zijn. Je kunt wel een goede leider én een goed mens willen zijn (zoals White’s Arthur), soms zal je gedwongen zijn om te kiezen tussen kwaden. Heb je dan nog beschikking over een betrouwbare mentor? Slaat dan de twijfel toe? Modder je dan door of ben je blind geworden voor je eigen zwakheden? Wat zou in het slechtste geval je oude mentor tegen je zeggen als je hem (weer) om advies zou vragen? Waarschijnlijk: “Ik heb je onderwezen. Ik heb je gewaarschuwd. Nu is het te laat.” En dan wordt het soms oorlog voeren om oorlog te voorkomen. Met alle gevolgen voor de leider en zijn volgers of onderdanen.

Machteloosheid
Hoe liep het met Arthur af? Hij werd regelmatig door omstandigheden gedwongen om keuzes te maken en dat viel niet mee. Hij raakte zijn mentor kwijt omdat die zich door iemand liet verleiden en zelfs gevangen zat. En omdat Arthur een goedwillend mens maar geen natuurlijke leider was, nam hij – zonder Merlijn en gedwongen door machten die hij niet kon beheersen – verkeerde en onrechtvaardige beslissingen. Macht was er niet meer om recht te doen. Wat begon met de weg van de wilde ganzen, werd (met tegenzin) de weg van de vissen, de mieren, de roofvogels en leidde uiteindelijk tot zijn ondergang. Macht kan ook tot onmacht leiden.

De mentor
Leiders kunnen hun eigen capaciteiten overschatten. De waarde van een goede mentor mag niet onderschat worden. Toen niet, nu niet en ook niet in de toekomst.
Waar zijn de Merlijns van deze wereld die jonge mensen met mogelijke opties (en keuzes) confronteren? Aan karakterbouw doen? Aangezien we jonge mensen niet naar verleerde staten slecht geleide bedrijven kunnen sturen, kan een verhaal als dat van Arthur een mooie introductie tot verantwoord en rechtvaardig leiderschap zijn, want macht kan jou zomaar toevallen. Dan is het goed om de mogelijke keuzes en de consequenties ervan begrijpelijk voorgeschoteld te krijgen.

Vertel en werk met verhalen die over waarden gaan. Het hoeft niet Arthur’s verhaal te zijn, we kunnen putten uit ontelbare verhalen en uit onze eigen ervaringen. Als ouder, leraar, consultant, coach. Als we de toekomst van de aanstormende generaties serieus nemen, is er nog genoeg (verhalen)werk aan de winkel. En als we dat niet serieus nemen, kunnen we het zwaard net zo goed in de steen laten.

——————————————————————————————-

A story of entrusted power

In a recent article about the current economic crisis I came across a paragraph about the financial sector. And how smart those involved in it would evade new rules of conduct – if there will be any – or disregard them completely. The power once entrusted to them by politicians (‘free market economy’) has become a claimed and abused power. We observe the consequences through examples like the flobal financial crisis or the exploitation-disaster in Bangladesh (thanks to a margin-horny clothing industry). The expectations are not rosy even though there are some visionary leaders who do their best to come up with innovative alternatives. Who were and are the mentors of the ruling generation of bankers and business leaders and have they done their work proper enough? What happened to ethics?
Sword-in-the-StoneThe above article caused me to think yet again of the Arthurian legend, which I hope readers are familiar with. The story of the sword in the stone (or anvil) in which a higher power designates an individual (Arthur) as leader and entrusts him with the power to rule a realm, a society, an organization if you wish. The exercise of that power and the skills to execute it dignified and just, brings great responsibility. How did it work out for Arthur?

The sword in the stone
In his masterpiece ‘The Once and Future King’ the brilliant writer and thinker T.H. White examines the relationship of man with power and justice. The druid Merlin teaches the young Arthur (long before he pulls the sword from the stone) that certain styles of leadership can lead to certain kinds of societies. He does this by transforming Arthur into the shapes of various animals to let him become acquainted with different possibilities.

As a fish Arthur experiences that the one with the biggest mouth and the most violence has the power. As a falcon, he learns that hunting birds have a rigorous, military hierarchy with harsh initiations and rigid rituals. When he becomes an ant he learns about a society with a lack of opinion that embraces every centrally dictated hype. As a wild goose he finds out that consultation and cooperation is possible with all members of the group and that leaders are chosen temporarily (and democratic). The best navigator available leads the flight to the next destination. Arthur also experiences that flying high teaches you to look beyond borders. Finally, he learns from the solitary badger that creation had given no special qualities to man except that he could choose from the properties and qualities of all animals.

When he had pulled the sword from the stone and the power over England had been entrusted to him, he realized that it came with great responsibility. How would he rule the country now? The way of the fish, the ants… And what had he learned? How could one do a society right? Thanks to Merlin he prefers the way of the geese and he founded the round table as form of Government. Which went quite well for a time…

The leader
We are only human and some of us are bestowed power, sometimes unprepared. Getting power is one thing, to deal with it is another thing. Leadership will never be without (sometimes necessary) blemishes. You desire to be a good leader and a good man (like White’s Arthur), but sometimes you might have to choose between evils. Will you still have access to a reliable mentor? Will you nurture doubt? Are you continuing to mess about for a while or are you already blind to your weaknesses? What would be the worst your old mentor could say to you if you would ask him for advice (again)? Probably: “I taught you. I warned you. Now it’s too late.” And sometimes one will start a war to prevent a war, with all the consequences for the leader and his followers or subjects.

Helplessness
How did Arthur end up? Circumstances forced him frequently to make choices. At some point he lost control because his mentor had been enchanted by someone else and even ended in a temporary detention. Arthur was a benevolent and inspired man but no natural leader, so he made – compelled by forces he could not control – wrong and unjust decisions. What had started with the way of the wild geese became (although Arthur tried to avoid it) the way of the fish, the ants, the birds of prey and it eventually led to his downfall. Power can also lead to powerlessness.

The mentor
Leaders tend to overestimate their capacities. The value of a mentor should not be underestimated.  Not in the past, not in the present, not for the future.
Who are the Merlins of this world who confront young people with all these options (and choices)? Where do we find these architects of character? As we cannot send young people to dangerous countries or badly run companies to learn, a story like that of Arthur’s experiences could be a good introduction to responsible and righteous leadership, because power can fall to you one day. Then it is good to have faced the possible choices and to have comprehensible examples of consequences.
Tell and work with stories about values… It does not have to be Arthur’s story, you can draw from zillions of stories or from your own exprience. As a parent, as a teacher, as a consultant, as a coach. If we want to be serious about the future of the coming generations and their leaders, there is still plenty of (story)work to be done.
If we don’t do that right, the sword might as well be left in the stone.

Bilingual blog: De Procrustes Methode of Storytelling? / The Procrustes Method or Storytelling?

Geloof mij, dit gaat over storytelling…
De ontmoeting duurde misschien maar twintig minuten, maar als je met een Canadese bankier van Indiase afkomst over de financiële sector en de advieswereld praat, komen er snel verhalen in het spel. Ik had bardienst op de tennisclub, het was niet druk en ik las het boek ‘Mind over matter’ en hij bestelde een drankje bij mij. De titel van het boek was de aanleiding van het gesprek. De bankier beschikte over een indrukwekkende kennis, maar nog boeiender was zijn narratieve insteek, het zat hem in zijn Indiase genen. Toen hij doorhad dat ik een zwak voor storytelling heb, gebruikte hij voorbeelden ter illustratie uit de westerse klassieke mythologie. We spraken over analyses, methodes en modellen en ook over hoe sommige organisatieadviesbureau’s en consultants bijna rigide volgens bepaalde theorieën en methodes te werk gingen.

Daarbij waren we het eens dat daarbij situaties kunnen ontstaan waarbij het probleem van de opdrachtgever niet altijd met ‘de methode’ of  ‘de theorie’ opgelost kan worden, maar dat de consultant  het probleem desondanks  in de methode of theorie probeert te persen. Andere voorbeelden voor dit fenomeen zijn bedrijven die producten of diensten aanbieden die op het oog geschikt lijken maar op termijn in het nadeel van de klant / koper / consument werken.

Theseus_Procrustes-600x450De Procrustes Methode
“Het doe mij denken aan het verhaal van Procrustes”, zei de bankier. En inderdaad, daar lijkt het op. Er zijn meerdere versies van dit verhaal.
Procrustes (‘de uitrekker’) was de bijnaam van een herbergier die lang geleden een uitspanning had aan de weg tussen Athene en Eleusis. De herberg was aantrekkelijk genoeg voor reizigers en Procustes was overtuigend vriendelijk. Procrustes had één soort bed in zijn herberg en als zijn gasten zich te ruste hadden begeven, kwam hij checken of zij wel in het bed pasten en kwam – indien hij dat nodig vond – in actie. Hij had twee kanten: een vriendelijke en een… dwingende. Waren de gasten te kort, rekte hij hun ledematen met geweld uit, waren ze te lang, hakte hij het overtollige eraf. In beide gevallen eindigde de behandeling fataal voor de cliënten. Hun bezittingen waren daarna van Procrustes. De enkelen die de goede lengte hadden, ontsprongen de dans en konden hun reis na een rustgevende nacht voortzetten. Van hen geen kwaad woord over de dienstverlener, wellicht uit onwetendheid of anders uit angst.
Een variant van dit verhaal vertelt van twee bedden: een kort bed voor lange gasten en een lang bed voor korte gasten. Zo was het altijd raak voor Procrustes. Maar ook aan dit verhaal komt een einde…

Overweeg dit
Om terug te keren naar het gesprek met mijn Indiase inspirator: dat dergelijk geamputeerde problemen niet naar tevredenheid opgelost kunnen worden en het resultaat na een tijd tegenvalt, kost niet alleen veel geld, maar schaadt ook het (toekomstige) vertrouwen van de opdrachtgever in wat hem als ‘methodes’ of ‘theorieën’ worden aangeboden.
Hetzelfde geldt voor de consument. Hoe vaak wordt er nog steeds een product of dienst aantrekkelijk aangeboden en blijkt later een miskoop (zonder voldoende garantie) of een dienst waarop je – soms pas na jaren – letterlijk en figuurlijk ‘leeg bloedt’: op kleine lettertjes of verkeerde beleggingen om maar iets te noemen.
In beide gevallen heb je één winnaar en vele verliezers, zijn klantgerichtheid, relatiemarketing en ‘eerlijke producten’ bedden van verkeerde lengte. Wat je écht nodig hebt, krijg je niet, sterker nog: er worden niet eens vragen gesteld.

Ben je werkelijk geïnteresseerd?
Maar wat als die vragen wel gesteld werden? “Wat heb je nodig?” “Hoe kan ik je helpen?” “Waarom denk je dat je dit nodig hebt?”
En wat als storytelling daarbij een rol zou kunnen spelen? Ik beweerde kort geleden dat storytelling geen methode was en kreeg van een gewaardeerde collega terug dat dat wél zo was als het (etymologisch juist) als een ‘manier’, een ‘weg’ kon zien om ergens te komen. Ja, in de zin van een serie van stappen die je neemt om iets te bereiken. En als je de (universele, beschrijvende!) modellen – geen methode’s – van bijvoorbeeld Aristoteles, Campbell en Greimas (en sommige afgeleiden ervan) ziet, klopt dat.
ToolboxStorytelling: de meest veelzijdige gereedschapskist
Storytelling is zoveel méér: het is méér dan een methode, méér dan een model, het is de meest veelzijdige gereedschapskist die we al millennia ter beschikking hebben om elkaar (en onszelf) te helpen. Geen mens is hetzelfde, geen organisatie (dat zijn ook mensen) is hetzelfde. ‘Problemen’ zijn ook verhalen, er gaat altijd een oorzaak aan vooraf en er zijn gevolgen.
Het zijn de oorzaken die uiteindelijk tot een transformatie / verandering leiden. Er is altijd een reden aan te wijzen waarvoor men in beweging komt. Waar actie is, is een verhaal, schreef de econome Deirdre McClosky ooit, verhalen zijn ethiek in beweging. Verhalen zijn er in vele vormen, flexibel en veelzijdig inzetbaar. Voor de ontwikkeling en verwoording van een visie, voor de verandering, voor de fusie, voor het (nieuwe) product, voor een hecht team, voor de verbinding binnen de organisatie, om vertrouwen te creëren, om een toekomst te plannen (niet te voorspellen!), voor de consument of klant enzovoorts. Elk soort verhaal (elk instrument) heeft een functie, een betekenis en uiteindelijk: zin.
Gebruik dus die gereedschapskist en niet een standaard bed. En als je zo nodig een bed wilt dat past of een methode hebt die écht klantvriendelijk is, maak in alle gevallen ook gebruik van de gereedschapskist…

Elk verhaal heeft een einde
En hoe eindigde het verhaal van Procustes*? Op een dag kwam er een klant die gehoord had van de herberg, de eigenaar maar ook van het bed en de gevolgen voor de gasten. Toen hij zijn kamer had betrokken en slaap had geveinsd, kreeg hij het verwachte bezoek. Maar deze klant draaide de rollen om. Hij dwong de oplichter op zijn bed en beëindigde diens leven met zijn eigen methode.
Wie deze klant was? Theseus, die later de Minotaurus versloeg en koning van Athene werd. Maar dat zijn weer andere verhalen.

*Vandaag de dag noemt men over het algemeen iets ‘Procrustes’ wanneer verschillende lengtes, groottes of eigenschappen aangepast worden aan een willekeurige standaard. Een andere formulering is dat een Procrustes oplossing een ongewenste praktijk is waarbij gegevens of data zodanig worden afgestemd cq aangepast zodat ze in een vooraf opgezette vorm passen. Trek je eigen conclusies…

—————————————————–

The Procrustes Method or Storytelling?

Believe me, in the end this is about storytelling …
The meeting lasted maybe but twenty minutes, but if you get into a conversation about the financial sector and the world of consultancy with a Canadian banker of Indian origin, stories pop up quickly. I had ‘bar duty’ at my tennis club (that’s what a dedicated member does), it was not crowded and I read the book ‘ Mind over matter ‘. He ordered a drink from me and saw the title of the book, which was the cause of our conversation. He had an impressive knowledge of finance and economy, but what was really engaging was his narrative approach, it was in his Indian genes. When he got wind that I have a soft spot for storytelling, he used examples from the Western classical mythology to illustrate his point. We talked about analyses, methods and models and also about how some consultancy firms and individual consultants almost rigidly seem to stick to certain theories and methods.

In discussing that, we agreed that situations might arise in which the problem of the client cannot always be solved satisfactory with ‘the method’ or ‘the theory’ but that some consultants nevertheless  try to squeeze the problem in their method(s) or theory. Other examples of this phenomenon are companies which offer products or services that seem suitable on the eye but in the long run can be detrimental to the buyer, be it consumer, client or customer.

Theseus_Procrustes-600x450The Procrustes Method
“It makes me think of the story of Procrustes”, said the banker. And indeed, there is a likeness. There are multiple versions of this story.
Procrustes (‘the stretcher’) was the nickname of an innkeeper on the road between Athens and Eleusis. The inn was attractive enough for travellers and Procustes was convincingly friendly. Procrustes had one size of bed in his rooms and when his guests had gone to rest, he came to check if they fit into the bed. If not, he came in action. He had two traits: he was friendly but also… compulsive. If guests were too short, he violently stretched their limbs. If they were too long, he cut the excess off. In both cases the treatment proved fatal to the clients. Their belongings fell to Procrustes, of course.
The few who had the right length, had a lucky escape and could continue their journey after a restful night. No gossip about Procrustes’ method by them, perhaps out of ignorance or else out of fear.
A variant of this story tells of two beds: a long short bed for guests and a long bed for short. Things didn’t seem to go wrong for Procrustes. But as it is with stories, one day this one came to an end…

Consider this
But let me return to the conversation: The fact that some of the amputated problems cannot be solved satisfactorily and/or the result is quickly disappointing, not only costs a lot of money but also harms the client’s (future) confidence in what are offered to him as ‘methods’ or ‘theories’.
The same applies to the consumer. How often is a product or service offered attractively and proves a bad buy (e.g. without sufficient guarantee) or a service that will let you bleed dry, sometimes only after many years: because of muddled small print or wrong investments. We all know the examples. And it still happens all too often.
In both cases you have one winner and many losers, in both cases customer orientation, relationship marketing and ‘fair products’ are beds with the wrong length. You don’t get what you really need, even less: there are not even questions asked.

Are you really interested?
What if those questions would be asked? “What do you need?” “How can I help you?” “Why do you think you need this?”… And what if storytelling could play a role in that? I claimed recently that storytelling was no ‘method’ and got back from a respected colleague that it is and you could see it as a ‘way’ etymologically. Yes, a series of steps you take to achieve something. And if you have the (universal, descriptive!) models  – no methods! – of for example Aristotle, Campbell and Greimas (and some derivatives of it) sees, it is right and delivers a necessary structure.

ToolboxStorytelling: the most versatile toolbox
Storytelling is so much more: it is more than a method, more than a model, it is the most versatile toolbox that we have for millennia to help each other and ourselves. If you don’t like the toolbox metaphor, storytelling is a Swiss Knife avant le lettre. No man is the same; no organization (consisting of humans) is the same. ‘Problems’ can also be stories, there is always a cause and there are effects and consequences. It’s the causes that precede a transformation. The will always be reasons for which one gets into action. Where there is action, there is a story or, as the great economist Deirdre McClosky said: “Stories are ethics in action.”
In short, for everything there is a story that can help: for the development of vision, for a change, for the merger, for the (new) product, for a solid team, for planning the future (not predicting it!), for the connection within the organization, for the consumer or customer and so on. Each kind of story (each instrument) has a function, a meaning and ultimately: sense.
So use that wonderful tool box and not a standard bed. And if you want a bed that fits, use the toolbox…

Every story has an ending
And how did the story of Procustes* end? One day a customer arrived who had heard of the inn and its owner but also had heard rumours of certain beds and the implications for the guests. When he got his room and feigned sleep, the cruel entered but Theseus turned the tables. He forced the crook on his own bed and ended his life with his own method.
Who the client was? Theseus, who later defeated the Minotaur and became the King of Athens. But these are different stories.

*Nowadays and in general: when something is Procrustean, different lengths or sizes or properties are fitted to an arbitrary standard. Another expression would be: a Procrustean solution is the undesirable practice of tailoring data to fit its container or some other preconceived structure. Draw your conclusions…

Bilingual blog: Storytelling en Veerkracht / Storytelling and Resilience

Wild-geese
Ik val maar meteen met de deur in huis. Er zijn boeken die je meteen pakken, gewoon omdat ‘het verhaal’ goed is. ‘Mind over Matter’ van Sander Tideman is zo’n boek. Het gaat over het nieuwe economische denken en belicht visionair de toekomst van de driehoek bedrijfsleven, overheid en financiële sector.

Ik wil bij één pagina stilstaan. Daarop vertelt Tideman over een presentatie van antropoloog en organisatiepsycholoog Bruce Gibb over duurzame organisatiemodellen. Na jaren veldonderzoek bij stammen heeft hij twee universele kritieke functies ontdekt die een stam tot een succesvolle stam maken: uitvoering en overleg. Een stam is een groep mensen, een samenleving, een organisatie (met de nadruk op organisch, een levend systeem). Uitvoering staat voor efficiëntie, overleg voor veerkracht.
Efficiëntie, zeggen Gibbs en Tideman, is nuttig bij het uitvoeren van taken (productie, jacht etc) waarvoor een bepaalde organisatie is vereist. Dat leidt tot een zekere hiërarchie met duidelijke lijnen van hoofd naar de leden en vice versa. Gibbs tekende de bekende driehoek / piramide daarvoor.
Veerkracht betekent overleg waarbij alle leden aanwezig zijn, rond het vuur, de totempaal of aan de ronde tafel (Arthur-legende). Iedereen heeft hetzelfde recht van spreken, jong, oud, mannen en vrouwen. Op basis van gelijkheid worden ervaringen uitgewisseld, lessen geleerd en nieuwe ideeën gecreëerd. Gibbs tekende daarvoor de cirkel.
VeerkrachtIk ben overtuigd dat verhalen hierbij een belangrijke rol spelen: om betekenis en zin  te geven aan gebeurtenissen uit verleden en heden, als bron van wederzijds vertrouwen en inspiratie en een basis voor het plannen van toekomstige activiteiten.

Tideman vertelt dat wanneer een stam in één van deze kritieke functies tekortschoot, de groep in haar voortbestaan werd bedreigd. Kort gezegd: teveel ‘uitvoering’ leidt tot agressie en interne competitie, teveel ‘overleg’ leidt tot passiviteit. Hij ziet de stam / organisatie als een ecosysteem waarin de juiste balans tussen efficiëntie (het bereiken van een doel) en veerkracht (sociale cohesie) tot een duurzaam bestaan leidt.
Duurzaamheid
‘Verbinding’ speelt daarbij een cruciale rol en Tideman benadrukt daarbij het belang van de kwaliteit van interactie tussen de betrokkenen.
Ik voeg er graag aan toe dat het delen van ervaringen, het respect voor elkaars verhalen meehelpen om een organisatie weerbaar te maken, van binnen en naar buiten.

Waarom wilde ganzen als beeld? Het is een mooi voorbeeld voor het bovenstaande. Op de grond gelijken (horizontale organisatie) waarbij ‘bonding’ belangrijk is en taken gelijk verdeeld worden. In de lucht efficiënt om het doel sneller te bereiken. Het werkt al tienduizenden jaren goed. En lijkt de V niet op twee zijden van een driehoek?…
(illustraties overgenomen uit ‘Mind over Matter’)

Storytelling and Resilience
Wild-geese
I’ll come straight to the point. There are books that you deal with immediately, just because ‘the story’ is good. ‘Mind over Matter’ by Sander Tideman is such a book. It’s a visionary book about the new economic thinking and it highlights the future of the triangle business – government – financial sector.

I would like to dwell on one page. Here Tideman tells about a presentation of anthropologist and organization psychologist Bruce Gibb on sustainable organizational models. After years of field research on tribes he had discovered two universal critical functions that make a tribe a successful tribe: execution and reflection. A tribe is a group of people, a society, an organization (with emphasis on organic, a living system). Execution stands for efficiency, reflection stands for resilience.
According to Gibbs and Tideman, efficiency is useful in performing tasks (production, hunting etc) for which a particular organization is required. That leads to a certain hierarchy with clear lines from the head (leader) to the members and vice versa. Gibbs drew the familiar triangle/pyramid for that.
Resilience means reflection in which all members are present, around the fire, the totem pole or at the round table (Arthurian legend). Everyone has the same right to speak, young, old, men and women. Experiences and lessons learned are exchanged, new ideas come forward, all on a basis of equality. Gibbs drew a circle for that.
ResilienceI am convinced that stories play an important role in that process: to give meaning and sense to events from the past and present, as a source of mutual trust and inspiration and a foundation for planning future activities.

Tideman tells that when a tribe showed inadequacy in one of these critical functions, the group was threatened in its survival. In short: too much ‘execution’ leads to aggression and (internal) competition, too much ‘reflection’ leads to liability. He sees the tribe/organization as an ecosystem in which the right balance between efficiency (reaching a goal) and resilience (social cohesion) supports a sustainable existence.
Sustainability‘Connection’ plays a crucial role and Tideman stresses the importance of the quality of interaction between those involved.
I would like to add that the sharing of (learning) experiences, the respect for each other’s stories help an organization to be ready and able, internally and externally.

Why the wild geese as an image? It is a fine example for the above. On the ground equals (horizontal organization) for whom bonding is important and where tasks are evenly distributed. In the air efficient to reach the goal faster. It has worked well for tens of thousands of years. And does the V-formation not resemble two sides of a triangle?…
(illustrations copied from ‘Mind over Matter’)

(bilingual post) Zonder naam geen verhalen. Zonder verhalen geen merk. / No name, no stories. No stories, no brand.

Boomerang2

Op het moment dat we iets of iemand een naam geven, verandert onze relatie ermee. Er ontstaat een band, een verbinding, een energie. Het beeld is er, nu kunnen we het ook benoemen, beschrijven en méér dan dat. We kunnen er verhalen over vertellen. Maar pakt dat altijd goed uit?

Voorbeelden die altijd tot mijn verbeelding hebben gesproken, zijn de scheppingsverhalen van de Aboriginals van Australië. Hun voorvaderen brachten hun wereld tot leven door alles wat zij zagen een naam te geven. Alle ‘songlines’ (verhaallijnen) van de voorvaderen tezamen creëerden hun wereld en maakten haar nog betekenisvoller door de verhalen (‘dreamtimes’) die men op speciale plekken met elkaar deelde en nog steeds deelt. Een rivier, een dier, een voorwerp kreeg door die verhalen (de gedeelde ervaringen en de daarmee verbonden emoties) meer ‘inhoud’. Verhalen vertel je aan elkaar.

Onze eigen naam – of we hem leuk vinden of niet – heeft een betekenis voor ons, kan ons zelfs een richting en een doel in het leven geven. Zonder naam zijn we niemand. En ‘we’ staat ook voor je organisatie of product. Daarom geven we ‘het’ een naam.
Maar een naam is altijd méér dan alleen het omhulsel van onze identiteit. Aan die naam zijn verhalen verbonden, die van vroeger, die van nu en die over de toekomst.

Er is ook nog een verschil tussen de verhalen die je aan jezelf vertelt en de verhalen die je over jezelf vertelt en… aan wie je ze wilt vertellen. Of je nu Peter heet of Els, Obama, Nike, Coca Cola, Independer, Knab, Chavez, ABN-AMRO, Triodos… Deze lijst kan veel langer maar als je er naar kijkt: waar staan die namen voor? Welk beeld zie je (als consument) voor je en welke verhalen – gekoppeld aan die namen – raken je, hebben echt betekenis en inhoud voor jou gekregen? Welke verhalen komen er bij jou op en voel je je (ook emotioneel) verbonden?

Als je verhalen koppelt aan je naam en die uitstuurt, wil je graag dat men ze gelooft. Zorg dan voor authenticiteit, als je het over je waarden hebt, laat ook praktijkvoorbeelden zien (values in action). Het geeft je niet alleen meer geloofwaardigheid, betekenis en inhoud, maar ook een zekere autonomie (in plaats van ‘me too’). Aan die autonomie wil men zich graag kunnen spiegelen (denk aan Steve Job’s Apple) Een rol ‘spelen’ is niet meer genoeg, daar prikken we tegenwoordig zo doorheen. Zo’n lullig, bedacht verhaal komt terug, als een boemerang in je gezicht.

En daarmee kom ik bij het belangrijkste: realiseer je dat er ook verhalen van anderen zijn over jou. Sta je ook open voor die verhalen? Ben je klaar voor contact met de vertellers, voor een dialoog? Verhalen vertel je aan elkaar. Neem daar de tijd voor. Wees verteller én luisteraar. Dat schept niet alleen een emotionele band maar je leert ook van elkaar. En dat is goed voor de verteller én de luisteraar. Dat is goed voor je naam, nu en in de toekomst.

No name, no stories. No stories, no brand.

Boomerang2

The moment we name something or someone, it changes our relationship with it. We develop a bond, a connection. The image has a name, now we can also describe it, and more than that. We can tell stories about it, him or her. But does that always pick up good?

Examples that have always appealed to my imagination are the creation stories of the Aboriginal people of Australia. Their ancestors brought their world to life by giving names to all that they saw on their way. All ‘songlines ‘ (story lines) of the ancestors together created their world and made her even more meaningful by the stories (‘dreamtimes’), which they shared and still share in special places. A river, an animal, an object got more ‘content’ by those stories (the shared experiences and the associated emotions). Stories are meant to be told to each other.

Our own name – whether we like it or not – has a meaning for us, can even give us a direction and a purpose in life. Without a name we are no one. And ‘we’ also stands for ‘organization’ or ‘product’. Therefore we give ‘it’ a name.
But a name is always more than just the shell of our identity. To that name are connected the stories of the past, the present and those about the future.

There is also a difference between the stories you tell to yourself, the stories you tell about yourself and… which ones you want to tell to whom. Whether you’re called Peter or Alice, Obama, Nike, Coca Cola, Johnny Walker, (the late) Chavez, Goldman Sachs, Levi’s … This list could be much longer but if you look at it: what do these names stand for? What image do you see (as a consumer) for you and which stories -associated with those names – affect you, have really meaning and content for you? What kind of stories come to your mind and make you feel (emotionally) connected?

If you attach stories to your name and send them out, you probably want your audience to believe them. If so, make sure they’re authentic and when you are talking about values, give real examples (values in action). It not only gives you more credibility, meaning and content, but also a certain autonomy (instead of a ‘me too’). People want to follow examples of autonomy (think of Steve Job’s Apple). ‘Playing a role’ is not enough anymore, we see straight through it nowadays. Those silly, invented stories come back in your face, like a boomerang.

Which brings me to the most important: realize that there are also stories of others about you. Are you also open to those stories? Are you ready for contact with these storytellers, your audience, for a dialogue? Again, stories are meant to tell each other. Take ample time for that. Be a narrator and a listener. Not only will it create an emotional connection but you will also learn from each other. It is as good for the storyteller as it is for the listener. And that’s good for your name, now and in the future.

[bilingual blog] Gemeenschappen en continuïteit / Communities and continuity

Jaren geleden had ik de inleiding op mij genomen van een storytelling dinner ten bate van een school voor gehandicapte kinderen op Sri Lanka. Enkele uren daarvoor was ik een beetje wanhopig geweest, omdat een bekende Nederlander die wij voor die gelegenheid hadden uitgenodigd, verrassend had afgebeld. Ik moest dus op de middag voor het diner een inleiding bedenken waarbij ik de gasten kon meenemen in het ontstaan en de betekenis van verhalen. En het moest natuurlijk over eten gaan, dus ging het over een man die voor zijn stam ging jagen. En wat er tijdens en na de jacht  gebeurde…
hunter 1
Het was de eerste keer dat ik voor een grote groep mensen een verhaal vertelde, het was een bedacht verhaal, maar aan de gezichten kon ik zien dat men geboeid met mij op reis ging. De verwijzing naar de (onvergetelijke) verhalen en vertellers uit hun kinder-, school- en studietijd zorgden voor herkennend knikken en glimlachen. En daarna was iedereen echt in de ban van een échte, professionele verhalenvertelster: de betoverende Cat Weatherill uit Wales die iedereen tussen de gangen door moeiteloos naar andere werelden meenam. Ik heb zelden zo geanimeerde tafelgesprekken tussen wildvreemden meegemaakt. Verhalen verbinden.
Zover die avond.

Maar als we dit nu in een groter verband bekijken? Stammenverhalen laten al vele duizenden jaren zien dat het gezamenlijk vieren van (jacht)succes, het delen van angsten, ingrijpende ervaringen, leermomenten door middel van verhalen die ermee te maken hebben, een bijdrage leveren aan het gemeenschapsgevoel. Méér dan dat: zij geven betekenis aan het begrip ‘gemeenschap’ en daarmee aan de continuïteit van die gemeenschap. Zonder dat wordt overleven moeilijk. Het is een stelling die ik graag verdedig.

O ja, het verhaal dat ik had bedacht, ging ongeveer als volgt.

‘Het was op een late middag, tienduizenden jaren geleden. Een jager rende zo hard als hij kon over de steppe, een speer in zijn hand geklemd. Hij had zijn stamgenoten ver achter zich gelaten. Enkele tientallen meters voor hem vluchtte een wild zwijn door het hoge gras. Het beest bewoog in een wijde boog in de richting van de heuvels die de vlakte begrensden. De man was in de kracht van zijn leven en had geen moeite om het dier bij te houden. Zij kwamen in een dal terecht met rotshellingen waarin diepe kloven waren uitgesleten. Het zwijn schoot gillend een kloof in en de man volgde. Beiden waren nu vermoeid en het hijgen van jager en prooi weerkaatste van de rotsen. En toen eindigde de kloof.

Het zwijn kon geen kant meer op en draaide zich om. Ook de man stopte, verrast door de situatie. De gloed van de avondzon bescheen de rotswanden en het zwijn dat nu zo hard en kwaadaardig begon te gillen dat de jager de rillingen over het lijf liepen. Het dier krabde met zijn hoeven over de grond, woelde woedend met blikkerende slagtanden in de aarde en fixeerde da jager met bloeddoorlopen ogen. In zijn wanhopige woede leek het steeds groter te worden en angstaanjagender. De man voelde dat ook hij niet meer kon vluchten. Het woeste beest de rug toe keren, leek hem geen veilig idee. Hij voelde zich opeens net zo opgejaagd als zijn prooi. Was hij maar niet alleen…

Toen kwam de aanval.
Hij zette zich schrap en hief zijn speer. En toen hij de speer met al zijn kracht gooide, zag hij in zijn ooghoek een reusachtig figuur naast hem eveneens een speer gooien. De speer doorboorde het zwijn dat als door de bliksem getroffen voor hem neer stortte. Op dat moment verdween ook de zon uit de kloof. De man viel uitgeput op zijn knieën en keek om zich heen. De reus was verdwenen en voor hem lag zijn prooi, te groot en te zwaar om alleen te dragen.
grot handenHet was al nacht toen hij terugkeerde in de grot van zijn stam. Men was al naar hem gaan zoeken en had in het donker moeten opgegeven. Met handen en voeten vertelde hij zijn verhaal en iedereen prees hem voor zijn moed en volharding. Er waren ook stemmen die zeiden dat hij niet alleen op zichzelf had moeten vertrouwen, dat zijn onbezonnenheid, zijn hoogmoed ook zijn einde hadden kunnen betekenen. Maar wie was die reus geweest zonder wie het avontuur ongetwijfeld slecht was afgelopen? Was er een hoger wezen dat jagers beschermde, net als het opperwezen dat de bliksem gooit en het vuur had gebracht? (Jij weet natuurlijk al dat het de schaduw van de jager op de rotswanden was)
De volgende dag leidde da jager hen naar de kloof en het zwijn werd naar de grot gebracht en aan het spit geregen. De hele stam smulde en vierde feest en uit het verhaal van de jager en de succesvolle jachtverhalen van andere leden van de stam werd het verhaal van ‘De stam van de Grote Jager’ gesponnen. En leek die niet op de jager zelf, met al zijn moed én hoogmoed? Misschien was het verhaal van die stam één van de verhalen die later hebben bijgedragen tot mythen als die van Orion en Nimrod…’

Communities and continuity

It’s quite some years ago. I had taken on the introduction of a storytelling dinner raise funds for a school for disabled children in Sri Lanka. Several hours before that I had been a bit desperate, because the celebrity that we had invited for the occasion, had surprisingly called it off at noon, he didn’t feel well. Suddenly I had to think of an  introduction where I could tell the guests about the origin and meaning of stories. And of course, it had to have a link to eating or dining. So I thought about a man who went hunting for his tribe. And what happened to him during the hunt and afterwards …
hunter 1
This was the first time that I told a story in front of a large group. And although it was an invented story, but on their faces I could see that they were enthralled and travelling with me. The reference to (unforgettable) stories and storytellers from their childhood, school and study period lead to recognition, affirmative nodding and smiling. And after my short story everyone was really under the spell of a professional storyteller: the enchanting Cat Weatherill at from Wales who effortlessly took everyone to worlds of imagination and beyond between the courses. I have rarely experienced such animated table conversations after the stories between complete strangers. Stories connect.
So far about that evening.

What if we look at it in a larger context? Tribal stories have shown us for thousands of years that the joint celebration of (hunting) successes, the sharing of fears, intense events, learning experiences and the sharing of stories affected by all that, contribute to the sense of community. More than that: they give meaning to the concept ‘community’ and thus to the continuity of (and the bond within) that community. Without that survival of the group is almost impossible. It is a thesis that I dare to defend.

Oh yes, the story that I had devised… it went something like this:
‘It was on a late afternoon, tens of thousands of years ago. A hunter ran as fast as he could on the steppe, a spear in his fist. He had left his fellow tribesmen way behind. A few tens of meters in front of him a wild boar raced through the high grass. The beast moved in a wide arc towards the hills that bordered the plains. The hunter was in the prime of his life and had no trouble keeping up with the animal. They dashed into a valley with rocky slopes and deep eroded gorges. The boar galloped screaming into a gap and the man followed. Both had become tired now and the panting of hunter and prey reflected by the steep stonewalls.

And then the gap ended, a cul-de-sac.
There was no way out for the boar, it stopped and turned around. The man stopped, too, surprised by the situation. The warm glow of the evening sun was shining on the rock walls and on the boar that began to scream so hard and vicious. The hunter shivered. The animal spaded the ground with its hooves, stirring it furiously with its sharp tusks and stared at the hunter with bloodshot eyes. In its desperate rage it seemed to become bigger and bigger and a deadly threat. The man felt that he would not be able to flee. Turning your back on a savage creature like that did not feel like a safe idea. Suddenly he felt just as hunted down as his prey. He wished for his companions…

Then came the attack.
The hunter braced himself and raised his spear. And when he threw it with all his strength, he suddenly saw in the corner of his eye a gigantic figure next to him, also throwing a spear. The spear penetrated the boar that collapsed in front of the man as if struck by lightning. At that same moment the sun disappeared from the gap. The man fell down on his knees, exhausted, and he looked around. The giant was gone and before him lay his prey, too large and too heavy to carry alone.
grot handenIt was already night when he returned in the cave of his tribe. They had already been out to find him and had given up in the dark. He told his story with hands and feet and everyone praised him for his courage and perseverance. There were also voices that told him that he should not have had so much confidence and that his rashness, his pride also could have meant his death. But who had been that giant without whom the adventure had undoubtedly gone bad? Was there a higher being that protected hunters, just like the Supreme Being that threw down the lightning and had brought them fire? (You already know that it was the hunter’s shadow on the rockwall)

The next day the hunter led them to the gorge and the boar was carried to the cave and roasted on the spit. The whole tribe praised the hunters achievement and feasted. And in time they spun the story of the hunter and other successful hunting stories by other members of the tribe into a story of  ‘The Tribe of the Great Hunter’. And didn’t he resemble our hunter, with all his courage and pride? Maybe the story of that tribe was one of the stories that later contributed to myths like the ones of Orion and Nimrod… ‘

[bilingual blog] De geur van een merk / The scent of a brand

[Nederlands]

Een ervaring geeft ons een verhaal, zei Daniel Kahnemann ooit.

Een jonge vrouw liep zoekend door een museum in Parijs. Ze negeerde de schilderijen aan de muren. Af en toe bleef zij staan, stak haar neus omhoog en wandelde vlot verder. Ik volgde haar en kon haar amper bijhouden, ze liep van kamer naar kamer, trappen op en trappen af. Uiteindelijk aarzelde zij in een kleine zaal en liep daarna kordaat naar een slanke man van middelbare leeftijd die mijmerend voor een schilderij stond.
“Mag ik u iets vragen?”, vroeg zij. De man keek verbaasd maar knikte toen vriendelijk. “Wat is de naam van uw parfum?” De man lachte kort en fluisterde in haar oor. Zij glimlachte en knikte. “Waarom wilde u dat weten?”, hoorde ik de man zeggen. En nu fluisterde ze in zijn oor. Hij keek haar begrijpend en tegelijk vertederd aan en legde zijn hand op haar schouder. Na dit korte, intieme moment nam zij afscheid en liep op mij af.
Ik keek haar vragend aan.
Die jonge vrouw was mijn vriendin en ze vertelde mij dat zij een bepaalde geur  onmiddellijk had herkend, hoe vaag die aan het begin ook was geweest. Het was ‘Aramis’ van Estée Lauder, de geur van haar vaders favoriete parfum. Hij was enkele jaren daarvoor overleden. Zij was zo benieuwd geweest hoe die man eruit zag die dezelfde geur droeg.
Geuren horen bij onze oudste herinneringen, de moedergeur zal wel de oudste en (vaak onbewust) de meest dierbare zijn. Geuren kunnen krachtige herinneringen oproepen, sterke emoties, onvergetelijke momenten, dus ook… verhalen.
Het zich herinnerende zelf is een verhalenverteller.

De herinnering aan een geur, waar heb ik dat voor het laatst écht gevoeld, met de bijbehorende emoties en opborrelende beelden en verhalen?
Het was in de 80er jaren bij een ander parfummerk: ‘Eternity’ van Calvin Klein. Het beeld van de eerste advertentie die ik zag, was dat van een kleine jongen op de schouders van zijn vader en ik begreep de boodschap meteen. Bruce Weber Eternity 1989Ik rook de geur van mijn vaders haar en dat riep herinneringen aan hem op, situaties die we samen hadden beleefd. Het was het beeld dat de geur opriep en daarmee de verhalen.Een op het oog eenvoudige foto maar zo raak.

De geur van een krachtige, vaak dierbare herinnering. Eternity heeft dat beeld vast kunnen houden, ook toen er later glamourmodellen als Cristy Turlington en Doutzen Kroes (okay, wat glossy) de verbeelding moesten prikkelen. De rode draad van (jeugd)herinneringen bleef. Zo ‘gewoon’, zo voor iedereen en toch zo overtuigend. Geen parfum heeft sindsdien die indruk op mij gemaakt. Ik zie bij anderen veel koppeling met mode en modellen, o zo stoute meisjes en mannen, glamour celebrities. Merken voor ‘the happy few’ en de wannabees. Duur, maar dertien in een dozijn. De geur van de herinnering onderscheidt Eternity van de rest.

Voor een parfum ligt ‘geur’ voor de hand. Hoeveel andere merken zijn in staat om met die sterke herinneringsprikkel een emotionele band met hun potentiële gebruikers op te bouwen? En vast te houden, bijvoorbeeld door herinneringen (en de daarmee verbonden verhalen) met elkaar te delen die het merk meer betekenis en inhoud kunnen geven. Warmbloedige, levende verhalen. Dit is de tijd ervoor.

[English]

What we get from our experience is a story, according to Daniel Kahnemann.
A young woman walked through a museum in Paris. She ignored the paintings on the walls. Occasionally she halted, stuck up her nose, and walked further. I followed her and could barely keep her, now she almost ran from room to room, stairs up and stairs down. Eventually she hesitated in a small room and then she resolutely approached a lean, middle aged man who meditated in front of a painting. “May I ask you something?”, she asked. The man looked surprised but nodded friendly. “What is the name of your perfume?” The man laughed amused and whispered in her ear. She smiled and nodded. “Why did you want to know?”, I heard the man say. And now she whispered in his ear. He looked at her understanding and put his hand on her shoulder with an enchanted expression. After that short moment of intimacy hey took leave of each other and she walked towards me.
I looked at her quizzically.
That young woman was my girlfriend and she told me that she had immediately recognized a certain scent, as vague as it may have been in the beginning. It was ‘Aramis’ by Estée Lauder, the scent of her late father’s favorite perfume. She had  wondered how the man who wore it looked like.

Scents are associated with our oldest memories, the strongest most precious will (often unconsciously) be the scent  of the mother. Scents can evoke powerful memories, strong emotions, unforgettable moments and thus… stories.
The remembering self is a storyteller.

The memory of a scent, where did I last really feel that, with the associated emotions and upwelling images and stories? It was in the 80s, another perfume brand: ‘Eternity’ by Calvin Klein. The image of the first ad that I saw, was that of a little boy on the shoulders of his father and I understood the message immediately. Bruce Weber Eternity 1989I smelled the scent of my father’s hair and it called on memories of him, situations in which we had it good. It was the image that evoked the scent and thus the stories.
A simple photo but so striking.

The scent of a strong, often precious memory. Eternity has maintained that image, even when top models Cristy Turlington and Doutzen Kroes (okay, a bit glossy) were introduced. The Red tape of memories (of youth) remained. So apt, so ‘for everyone’ and yet so convincing. No perfume has since impressed me that much. I see the other perfume brands link to fashion and models: o so ‘naughty’ girls and men and glamour celebrities. Brands for ‘ the happy few ‘ and the wannabees, expensive, they are a dime in a dozen. The ‘scent’ and the connected message of Eternity distinguishes it from the rest. It might not suit every man, but it suited me. Just like Aramis suited my father-in law.
For a perfume ‘scent’ seems an obvious stimulus. How many other brands could be (or are) able to build an emotional bond through that powerful stimulus with their potential users? And hold on to it, for example by letting them share memories (and the connected stories) that could give the brand meaning and substance. Through warmblooded life stories. Who knows sustainable, authentic brand stories based on that? Now is the time.

Matchstick or candle?

One day a matchstick came to the candle: “I have an assignment: I’ve come to ignite you.”
“Oh no,” said the candle, “not that! When I start burning, my days will be numbered. No one will evermore be able to admire my beauty. ”
The matchstick hesitated briefly, but asked anyway: “Do you want to stay cold and hard for a lifetime without ever having lived?”
“But burning hurts and it will cost me strength”, whispered the candle insecure and full of fear.
iStock_000019275513XSmall“That’s true”, replied the matchstick. “But that is precisely the secret of our vocation. We are created to give light. I can only do little and if I don’t ignite you, my life will have had no sense. I’m here to give fire, nothing more. You’re a candle. You’ll give light and warmth to others. Everything you give away by your suffering and strength, will transform to light. You’ll never be forgotten, even if you once pass away. Others will forward your fire. You are only going to perish only if you renounce yourself. ”
The candle, now full of expectation,  straightened its wick: “Ignite me, please!”

Unpredictability

Sometimes we have to take a step back for the whole picture.

It was a heavily clouded day but still a bit of hope for an unspoiled view from the top. In my rucksack I carried a light burden: a framed photo of my best friend ever. He had been a top executive trainer and had worked successfully for big corporations, he had been highly intelligent, wise, a gifted storyteller and comedian with a slight deviation to sarcasm. Standing almost 7 feet tall and with a black moustache he was the Dutch version of John Cleese. But he could also have terrible tempers, even fits of rage and he could be overwhelmingly generous. In short: he suffered from manic-depression.
For me he had been like a mountain: impressive, rewarding and yet unpredictable. He had an Achilles heel: a massive status anxiety. The higher he climbed in corporate circles the more he wanted to be one of ‘them’. The wonderful teacher he had been in his early years, had become a ‘name dropper’ who started to take risks as a businessman, became hypnotized by societal recognition and went bankrupt. But our friendship lasted, even when I opposed his ill-fated ambitions.

Cancer knocked him out in the second try. In between he asked me if I would take him to the highlands of Scotland after he had recovered. He wanted to see the landscapes and mountains I had described him so often, he wanted to experience the simple and rewarding pleasure of walking. It never happened.
So I walked up Ben Wyvis with the framed photo. I always had wanted to show him the freedom of hiking, a bit of strain, the comfort of silence, the views from the top, new perspectives, endless space and possibilities. Not the controlled beauty of a golf course.
It was a beautiful hike to the top but while I climbed it became more and more cloudy up there.
At the border of cloudless and cloud I started to collect rocks and built a small shrine for my giant of a friend. It was big enough for the photo. A photo of us together, in a fit of laughter as so often, probably about ourselves, our vanities, pompousness or philistinism.
I let him watch a valley opposite that opens towards the west so he could follow the setting sun as long as possible. To the right a view towards a friendly smaller mountain. I wished that he – his soul, his molecules – would enjoy the view. How many invisible parts of my friend were looking over my shoulder right then?

I looked up. The cloud didn’t look attractive. Should I continue up, like a Scotsman would do? They always seem to ‘keep on walking’, view or no view. Walk for the sake of walking, breathe for the sake of breathing, sweat for the sake of sweating and still enjoy. Not necessarily looking for a view. But I could get lost up there, trying. I had never walked Ben Wyvis before. As I did not know what to expect in the mist, I decided to extend my photo wake a little longer. I took some photos of the shrine to make my trip real for others, too. A proof, probably redundant. Our combined memories are much more valuable.

I looked up again. The cloud had started to move towards me. This day this particular mountain was not benign and I accepted its refusal. Sometimes we have to hold back aspirations and wait for the right moment. We won’t be able to predict that, but we can prepare ourselves for it.

Mountains are unpredictable, it’s their nature. Like it was my friend’s nature. I had learned to accept that. And yet, maybe he would have learned something here – in the highlands – about himself and maybe the experience would have put his life in another perspective. Maybe the mountain would have taught the mountain a different reality to live by.
I left him behind and started to descend. The landscape before me had changed.
I had changed.